19ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας: τα πλην (ακόμη τα ψάχνουμε…) και τα συν !

Μέγαρο Χορού Καλαμάτας

«Μα αυτός ο προβολέας δεν μπορεί να μένει αναμμένος…». Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου μονολογεί τη σκέψη του και σκανάρει με τη ματιά του το περιβάλλον όπου θα στήσει το έργο του. Ο προαύλιος χώρος του Αμφιθεάτρου της Καλαμάτας αλλάζει εντελώς εμφάνιση και ντύνεται με «παπαϊωαννική» αισθητική! Η τεραστίων διαστάσεων οθόνη της εγκατάστασης του «ΜΕΣΑ» στήνεται επί σκηνής και όλο το σκηνικό του θεάτρου αλλάζει δραματικά. Σύμφωνα με τις οδηγίες της παράστασης οι θεατές μπαίνουν και βγαίνουν όποτε θέλουν και αυτό κρατά ως νωρίς τα ξημερώματα.. Τελευταία μέρα του Φεστιβάλ. Οι τυχεροί έχουν την ευκαιρία να δουν μια θεατρική εγκατάσταση που σπάνια βλέπεις στην Ελλάδα. Μόλις σβήσουν και τα τελευταία φώτα του Αμφιθεάτρου, γράφεται και ο επίλογος αυτής της 19ης διοργάνωσης του Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού της Καλαμάτας.

Πάμε δύο χρόνια πίσω : ο ρεσεψιονίστ μεγάλου ξενοδοχείου της Καλαμάτας με ρωτά με ενδιαφέρον και απορία: «Είναι σπουδαίο τελικά αυτό το φεστιβάλ» ; «Ασφαλώς», του απαντώ και ακολουθεί κουβέντα. Το ίδιο εκείνο βράδυ, ο εξαιρετικός Christian Rizzo εμφανίζεται στο Γυμναστήριο του πρώην Πολυκλαδικού Λυκείου της Καλαμάτας, λίγο πιο έξω από το κέντρο της πόλης. Τα σπίτια γύρω από το Λύκειο είναι παλιές μονοκατοικίες με κεραμίδια και αυλές γεμάτες λουλούδια, αλλά και με κατοίκους που σίγουρα… παραμένουν ανυποψίαστοι, για το τι ακριβώς συμβαίνει στο σχολειό δύο βήματα απ’ το σπίτι τους. Ανυποψίαστοι, ότι από τη γειτονιά τους μπορεί να έχουν περάσει σπουδαίοι καλλιτέχνες που στα μεγαλύτερα θέατρα της Ευρώπης κάποιοι κάνουν τεράστιες ουρές για να τους δουν!

Εφέτος, το σκηνικό αλλάζει. Τέλος το Γυμναστήριο του Πολυκλαδικού Λυκείου, τέλος και το Δημοτικό Πνευματικό Κέντρο, τέλος και τα ποτάμια ιδρώτα που είχαμε αφήσει στα καθίσματά τους λιώνοντας αρκετές φορές από τη ζέστη, που θα αναπολούμε όμως με μια ανάμικτη μαζοχιστική και ρομαντική διάθεση. Το νεόδμητο Μέγαρο Χορού της Καλαμάτας κλέβει πλέον την παράσταση! Η Μεσσηνιακή πόλη απέκτησε ένα θέατρο μοναδικών για την Ελλάδα προδιαγραφών και το Διεθνές Φεστιβάλ Χορού της Καλαμάτας εξασφάλισε ένα χώρο στέγασης πέντε αστέρων.

Η κατάμεστη κεντρική σκηνή των 675 θέσεων του Μεγάρου Χορού «εγκαινιάστηκε» από την Ann Teresa de Keersmaeker που καθήλωσε με το Drumming, μια αναβίωση παλαιότερης χορογραφίας της από το 1988. Η βελγική ομάδα καταχειροκροτήθηκε από όλους, και από όσους «διάβασαν» τη μοναδικότητα της χορογραφίας στη σχέση κίνησης-ρυθμού, ακρίβειας και πρωτογενούς ενέργειας των χορευτών, αλλά και από όσους διαμαρτυρήθηκαν στο τέλος ότι η παράσταση δεν έβγαζε συναίσθημα...

Στο Στούντιο Χορού του Μεγάρου είδαμε επίσης το Exposition Universelle του Rachid Ouramdane. Το έργο, ως γροθιά στο στομάχι, ενόχλησε κάποιους που αποχώρησαν από την αίθουσα. Με τo ομολογουμένως σκληρό του θέαμα, ο Αλγερινός χορογράφος επιχείρησε μια επιδέξια βουτιά στη σχέση σώματος-εξουσίας, καταδεικνύοντας πως η πολιτική και η κοινωνία διαμορφώνουν αισθητική, ακόμη και συμπεριφορές. Με ζωντανή ηλεκτρονική μουσική και ήχους, σε ψυχρό άσπρο-μαύρο φόντο (το χρώμα ήρθε στο τέλος σαν μια κουκίδα ελπίδας..) και κινούμενος με μια σειρά από απότομες, νευρικές κινήσεις, το αποτέλεσμα χαρακτηρίστηκε από κάποιους ως ποιητικό. Το βέβαιο είναι, ότι ο Rachid Ouramdane δεν ωραιοποιεί τίποτα και δεν προσφέρει θέαμα για ψυχαγωγία, αλλά μάλλον τροφή για σκέψη και προβληματισμό.

Ζήσαμε και το απόλυτο σουρεαλιστικό σκηνικό: τη στιγμή που ξεκινούσε η παράσταση STILL/ Life και ο Νιγηριανός Qudus Onikeku έκανε μια εισαγωγή στο κοινό σχετική με το σόλο του που αφορούσε τη διαδρομή του ως μετανάστης από την πατρίδα του προς τη Δύση, ακριβώς έξω από το θέατρο βρισκόταν σε εξέλιξη μια αντιρατσιστική πορεία με συνθήματα που δεν μπορούσε να αγνοήσει το αυτί σου. Το σόλο, παρόλη τη συγκινητική ερμηνεία και την ιδιαίτερη σωματική εκφραστικότητα του χορευτή, παρέμεινε εννοιολογικά μονοδιάστατο.  

Στο απόλυτο θέατρο της Καλαμάτας, το Αμφιθέατρο του Κάστρου, είδαμε την Ultima Vez, την ομάδα του Wim Vandekeybus και τη χορογραφία What the Body Does Not Remember με την οποία ο Βέλγος χορογράφος έκανε το ντεμπούτο του, το 1987. Παρακολουθώντας σχεδόν μιάμιση ώρα με κομμένη την ανάσα (ακόμη και η πανσέληνος ως φόντο της σκηνής δεν απέσπασε την προσοχή μας…) ο Vandekeybus βάζει κυριολεκτικά του χορευτές του σε μια σωματική δοκιμασία για να υπηρετήσουν το «περιεχόμενο» και τελικά, η ίδια η φόρμα γίνεται περιεχόμενο… 

Τέλος, θα ήταν παράλειψη να μη αναφερθούμε και στη Βίκυ Μαραγκοπούλου την καλλιτεχνική διευθύντρια και κεντρική μορφή του Φεστιβάλ Χορού της Καλαμάτας που χωρίς γκρίνιες και μεμψιμοιρία οργάνωσε και εφέτος, μέσα στις γνωστές αντίξοες συνθήκες, μια φεστιβαλική βδομάδα με παραστάσεις επιπέδου καλύπτοντας διαφορετικές τάσεις και γούστα.

Δέσποινα Ψάλλη