Με αφορμή την απώλεια της Λένας Ζαμπούρα

fwtografia-1-web

Η Λένα Ζαμπούρα (1925-2014), μία από τις μεγάλες κυρίες του ελληνικού χορού έφυγε από κοντά μας στις 21 Ιουνίου 2014. Αυτές οι γραμμές είναι μια μικρή προσωπική κατάθεση σε έναν μέντορα. Ήμουν ένα από τα εκατοντάδες παιδιά που πέρασαν από τα χέρια της, που την κοίταζαν με λαμπερά μάτια και που ερωτεύτηκαν το Χορό χάρη σε αυτήν. Δεν συμβαίνει να επιλέγουμε το δρόμο μας στη ζωή επειδή κάποιος δάσκαλος μας είχε εμπνεύσει! Και η Λένα είχε αυτό το χάρισμα. Με την επιβλητική της κορμοστασιά, το πάθος της για το χορό, τη χαρά και την αγάπη που έδειχνε στα παιδιά.

Τι να πρωτοθυμηθώ; Τα μαθήματα στη Σχολή που διατηρούσαν με τη στενή φίλη της Καίτη Τσιλιμίγκρα σε ένα υπέροχο νεοκλασικό σπίτι στην Πλατεία Αμερικής; Μπαλέτο, ρυθμική,  κάρακτερ… Η δημιουργικότητα ήταν πιο σημαντική από την αυστηρή πειθαρχία, η προσπάθεια, η χαρά και η έκφραση μέσω του σώματος πιο σημαντική από τη ψυχαναγκαστική επίτευξη της τελειότητας. Θυμάμαι τη Λένα, «τη θεία Λένα» όπως την λέγαμε, αρχές δεκαετίας του ‘70, μετά το απαιτητικό μάθημα του μπαλέτου, να κλείνει τα φώτα της αίθουσας για να μην ντρεπόμαστε, και να μας ενθαρρύνει να αυτοσχεδιάσουμε ελεύθερα, ενώ έπαιζε πιάνο. Ήταν ένα καταφύγιο, ένα σχολείο όπου μεταδίδονταν αυθόρμητα αλλά και συνειδητά η αγάπη και η πίστη στις τέχνες και τη ζωή. Κάποια μουσικά κομμάτια όπως ο Κανόνας του Γιόχαν Πάχελμπελ, συνθέσεις του Μπαχ ή του Βαγγέλη Παπαθανασίου με παραπέμπουν μέχρι σήμερα στις παραστάσεις της Σχολής, σε ένα σύμπαν συγκίνησης και εμπειρίας.

Αργότερα, μέσα από τη συνεργασία και τη φιλία μας μπόρεσα να εκτιμήσω πιο καθαρά τη βαθιά της καλλιέργεια, την εκρηκτική της προσωπικότητα και τη μαχητικότητα της. Μέχρι το 2008, το φιλόξενο σαλόνι της Λένας, πλημμυρισμένο από βιβλία και πίνακες, ήταν χώρος συναντήσεων και γόνιμης ανταλλαγής απόψεων. Συλλέγοντας ύλη για το περιοδικό Χορός, γράφοντας υπομνήματα σε φορείς, σχεδιάζοντας δράσεις για το Χορό. Ανάμεσα σε τσάγια και γλυκά, περνούσαν αμέτρητες ώρες με ήρεμες ή παθιασμένες συζητήσεις και διαφωνίες. Η ίδια εξάλλου περνούσε αμέτρητες ώρες της ζωής της παρακολουθώντας παραστάσεις. Η ενέργειά της ήταν ζηλευτή, η περιέργεια της για την εξέλιξη του Χορού ακόρεστη. Έτρεχε να δει τα πάντα και εμείς αναρωτιόμασταν γελώντας αν θα φτάσει ποτέ σε σημείο κορεσμού. Δεν έφτασε, αλλά αναγκάστηκε να σταματήσει όταν δεν μπορούσε πλέον να περπατήσει.

Η προσπάθεια της για την αναβάθμιση και εξάπλωση της τέχνης του Χορού δεν σταμάτησε στιγμή. Και δεν είναι τυχαίο. Από τις πρώτες μαθήτριες της Κούλας Πράτσικα, η Λένα ανήκει σε εκείνη τη γενιά που γαλουχήθηκε με υψηλά ιδανικά, που έβλεπε το χορό ως λειτούργημα και ως τρόπο ζωής και για αυτόν δούλεψε ακούραστα επί 60 χρόνια: χορεύτρια, χορογράφος, δασκάλα, εκδότρια του περιοδικού Χορός, ιδρυτικό μέλος του Σωματείου Χορού και Ρυθμικής, παρούσα σε όλους τους αγώνες για την τέχνη του Χορού. Τα τελευταία χρόνια αν και καθηλωμένη στο σπίτι της δεν σταμάτησε ποτέ να διαβάζει για το Χορό και να ενημερώνεται για τις εξελίξεις.

Δεν φιλοδοξώ εδώ να αναλύσω την πολύπλευρη συμβολή της στον κόσμο του χορού. Αυτή έχει ήδη καταγραφεί τόσο στο βιβλίο Χορός και Θέατρο που επιμελήθηκε η Ελένη Φεσσά- Εμμανουήλ, όσο και στο πρόσφατο βιβλίο της Βάσως Μπαρμπούση Η Τέχνη του Χορού στην Ελλάδα τον 20ο Αιώνα. Η πρόσφατη απώλεια της Λένας Ζαμπούρα θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για μία ακόμα θεώρηση του συνολικού έργου της, αλλά και του πολύτιμου προσωπικού αρχείου της για το Χορό στην Ελλάδα.

Νίνα ΑΛΚΑΛΑΗ