Το ανοίκειο του μέλλοντος

relic_alexandros-mistriotis_1

Μια ματιά στο "Relic" του Ευριπίδη Λασκαρίδη

Σκοτάδι. Μέσα σ’ ένα αυτοσχέδιο δωμάτιο ένας άνθρωπος –ή κάτι που θέλει να μοιάσει σε άνθρωπο– κάθεται σε μια καρέκλα. Θα μπορούσαμε να φανταστούμε ότι πρόκειται μάλλον για ένα άτομο γένους θηλυκού –αλλά οι προδιαγραφές του σώματός του/της δεν συνάδουν με τα πρότυπα που έχουμε κατά νου. Ίσως πάλι, αυτή η ομοιότητα με τη γυναικεία μορφή, δεν είναι απλώς σχηματικό ζήτημα αλλά παραπομπή σε μια ολόκληρη κοινωνική και πολιτισμική λειτουργία• η παρουσία της είναι τεκμήριο μιας εποχής αλλούτερης, μελλοντικής, ή μετα-ανθρώπινης.

Πράγματι, αυτό το δύσμορφο πλάσμα, ανακαλεί κάτι το ανθρώπινο, είναι μια «ανάμνηση» αυτού από τα τρύσβαθα του μέλλοντος• δεν πρόκειται όμως για έναν κυβερνητικό οργανισμό –ένα cyborg που έχει αφομοιώσει πρακτικές και στοιχεία που απορρέουν από έναν επιστημονικής φαντασίας κόσμο. Ίσα-ίσα, το σώμα του/της, εύσαρκο, στεατοπυγικό, με δυσανάλογα μυώδη μέλη και πρόσωπο καλυμμένο, δίνει περισσότερο την εντύπωση ενός οργανισμού που έχει προκύψει από βιολογικά πειράματα –ένα υβρίδιο ή ανθρωποειδές το οποίο δεν έχει αποβάλλει εντελώς τη ζωώδη φύση του. Κάτι που δεν απέχει πολύ από τη σημερινή πραγματικότητα, αν φέρουμε στο νου τις παραμορφώσεις στις οποίες υπόκειται η ανθρώπινη μορφή και υπόσταση μέσα από τις διάφορες τεχνολογίες και πρακτικές του σώματος (π.χ. οι υπεραθλητές ή κάθε μορφή επέμβασης στον ανθρώπινο οργανισμό προκειμένου να ξεπεράσει τα όριά του). Ωστόσο, το αλλόκοτο αυτό πλάσμα δεν έχει τίποτε το πρόδηλα επιθετικό• διαθέτει μια συστολή, καμώνεται μια θηλυκή συμπεριφορά για να σαγηνεύσει, προσποιείται αδέξια τη Μέριλιν –ως προς τη γλώσσα του σώματος τουλάχιστον– απευθυνόμενη στο κοινό. Τρέχει και χορεύει κατακυριευμένη από μια ευφορική διάθεση σα να ήταν παιδί, αποσπώντας το γέλιο ή διακωμωδώντας την όποια παροξυσμική ανάγκη να «αρέσει». Όλα αυτά, στο βαθμό που συγκροτούν μια ταυτότητα, είναι πολύ ανθρώπινα.

Αυτή η οικειότητα όμως προκύπτει και από ένα άλλο, εξίσου σημαντικό χαρακτηριστικό. Αυτό το πλάσμα έχει μια ηλικία και, ακόμη και αν δεν γνωρίζουμε τίποτα γι’ αυτό ή τον κόσμο από τον οποίο προέρχεται, μάς αποκαλύπτεται μέσα από τη σχέση του με τον χρόνο. Και δεν είναι μονάχα η σχέση που επιβάλλει η συσχέτιση με τα εξωτερικά αντικείμενα. Είναι η δική του ηλικία που τελικά μάς γοητεύει, μάς ενθουσιάζει, ή, εν πάση περιπτώσει, μάς πληροφορεί για το «ανθρώπινο» που κρύβεται πίσω από αυτό το δύσμορφο σώμα. Και όταν λέμε ηλικία, δεν νοούμε απλώς το χρονολογικό γεγονός, δεν πρόκειται για μια αριθμητική περιγραφή του χρόνου, αλλά για μια οντολογική απόδειξη ότι αυτό το πλάσμα γεννήθηκε και αναζητά με έναν τρόπο τη διαιώνισή του. «Ουρλιάζει» σα λύκος, επιθυμεί να επικοινωνήσει με το «έξω», γιατί η ετερότητα του άλλου συνιστά πηγή νοήματος, όπως το μέλλον του χρόνου. Αυτή η άσβεστη επιθυμία για επαφή, η σχέση με την ετερότητα σ’ έναν κόσμο που όλα είναι διαθέσιμα, βρίσκεται πάντα «κάπου εκτός». Ακόμη και όταν αλλάζει μορφή, ενσαρκώνοντας έναν –κατά τα φαινόμενα– πιο ανδρικό χαρακτήρα/ρόλο, είναι σα να επιβεβαιώνει ότι η μετοχή στο αρσενικό και το θηλυκό δεν είναι παρά εκδηλώσεις του ανθρώπινου.

Παρόλα αυτά, παρακολουθώντας κανείς αυτό το πλάσμα δεν εισπράττει παρά μια αίσθηση του ανοίκειου –αίσθηση η οποία διατρέχει όλο το δρώμενο που με ευρυματικότητα και ευαισθησία έστησε ο Ευριπίδης Λασκαρίδης. Στην ουσία πρόκειται για μια περφόρμανς που κινείται στα όρια του camp-μπουρλέσκ και του θεάτρου. Ο τρόπος που προσεγγίζει ο Λασκαρίδης την ερμηνεία του προσιδιάζει –για όλους τους λόγους που αναφέραμε παραπάνω– σε μια ανασκαφική διαδικασία, όπου σταδιακά ανασύρονται στην επιφάνεια στοιχεία και ιζήματα πολιτισμών. Οι δράσεις που επιτελεί ο περφόρμερ είναι σίγουρα αναγνωρίσιμες, έως και καθημερινές θα έλεγε κανείς• τοποθετημένες όμως σ’ ένα άχρονο περιβάλλον κρατούν τον θεατή σε απόσταση και του ζητούν να δει την προοπτική της ανθρωπότητας μέσα από το καλειδοσκόπιο της ιστορίας. Πράγματι, αυτό το μετα-ανθρώπινο πλάσμα, κινείται σ’ αυτή τη ρωγμή της οικειοποίησης και της αποξένωσης. Είναι ένας/μία από εμάς, αλλά και δεν είναι• είναι σαν αγγελιοφόρος από το μέλλον, το μόνο ίσως τεκμήριο-απολίθωμα ενός πολιτισμού στον οποίο έχει ήδη τελεστεί ο μετασχηματισμός της έννοιας «άνθρωπος».

 


info: To Relic του Ευριπίδη Λασκαρίδη θα παρουσιαστεί στο 21ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού της Καλαμάτας, σιις 23 Ιουλίου 2015. Διαβάστε περισσότερα εδώ


 

φωτο Αλέξανδρος Μιστριώτης

Τάσος ΚΟΥΚΟΥΤΑΣ