Βαδίζοντας στη νέα χρονιά με την εμπειρία του 2016

xwris-titlo--9

Από τους: Δέσποινα ΨΑΛΛΗ και Τάσο ΚΟΥΚΟΥΤΑ
 


Και ενώ ήδη βαδίζουμε τον πρώτο μήνα του 2017, η «χορευτική» μας ματιά παραμένει για λίγο ακόμη στην περασμένη χρονιά.

Μελετώντας το χάρτη της χορευτικής τέχνης του 2016 στη χώρα μας, απομονώσαμε κάποια δυνατά σημεία του και ξεχωρίσαμε σημαντικές στιγμές του. Οι επιλογές μας είναι ενδεικτικές γιατί η χρονιά περιελάμβανε πολλά: διεθνείς διακρίσεις, πρωτοεμφανιζόμενα πρόσωπα, αξιοσημείωτη μετατόπιση των παραστάσεων από τους θεατρικούς σε υπαίθριους ή μη συμβατικούς χώρους, χορευτική εκπαίδευση, επιστροφή της arte povera, συζητήσεις γύρω από την πορεία της ορχηστικής τέχνης στον τόπο μας, αλλά και ‘τριγμούς’ σε σημαντικούς οργανισμούς του χώρου. Ήταν μια χρονιά κομβική για τις καλλιτεχνικές διευθύνσεις σημαντικότατων οργανισμών και θεσμών – είχαμε ταυτόχρονη αλλαγή φρουράς των καλλιτεχνικών διευθυντών του Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, του Μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, του Φεστιβάλ Αθηνών--, αλλά και μεταβατική (;) για τις επικρατούσες χορευτικές τάσεις.

Δεν έλειψαν οι μετακλήσεις ξένων σπουδαίων ομάδων σύγχρονου χορού και μπαλέτου –όμως σημαντικά πιο περιορισμένες σε σχέση με προηγούμενες χρονιές--, οι παραγωγές για παιδιά (Καρμενίτας από το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Περσεφόνη: το Μυστικό των Εποχών από το Athens Children’s Ballet, κ.α.), αλλά και τα εκπαιδευτικά προγράμματα που ανάγουν το χορό σε μέσο επικοινωνίας και δημιουργικότητας παιδιών και εφήβων (Dancing to connect, Οι παραστάσεις της Σκυτάλης).

Ήταν μια χρονιά που, αν και δεν είχε να προτείνει κάτι ανατρεπτικό και νεωτεριστικό, ή μια νέα αισθητική προσέγγιση, μάς προβλημάτισε για το πώς τείνει να διαμορφωθεί το χορευτικό τοπίο στη χώρα μας και ποιες είναι οι επικρατέστερες δράσεις του που βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Για μας, δεν είναι ακόμη η στιγμή των συμπερασμάτων, αλλά η στιγμή της παρατήρησης.

ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΙ & ΔΗΜΟΣΙΟΙ ΧΩΡΟΙ

Είδαμε πολλές ομάδες χορού να αποεπιλέγουν τον περιορισμό και την ευκολία της θεατρικής σκηνής και να ‘βγαίνουν’ από τα στενά όριά της, αναζητώντας εξωτερικούς και δημόσιους χώρους για να προβάλλουν τη «χορευτική πράξη». Προτείνοντάς μας έναν άλλο τρόπο να 'βλέπουμε' το χορό, από τη μια διακρίναμε την επιθυμία δραστηριοποίησης του χορευτικού σώματος μέσα σε ένα φυσικό σκηνικό περιβάλλον με αποτέλεσμα την αμφότερη ανάδειξή τους (χορευτικού σώματος και περιβάλλοντος) και από την άλλη, την ανάγκη να 'γνωρίσει' και άλλος κόσμος την τέχνη του χορού πέραν από το ειδικευμένο και μυημένο κοινό του. Οι χορευτικές δράσεις σε εξωτερικούς και δημόσιους χώρους αποτελούν μια τάση ήδη καθιερωμένη εδώ και χρόνια στο εξωτερικό, που δείχνει να βρίσκει όλο και πιο πρόσφορο έδαφος, αλλά και πρόθυμο κοινό και στην Ελλάδα.


                                                               
Dancing Athens

Μετατόπιση-Ο δρόμος / Π. Σταματοπούλου

ΓΑΙ-be the bee,
Ομάδα Χορού Φυσαλίδα 

Drops of Peace,
A.Παπαδαμάκη, S.Bulbulyan, Λ.Χαράκη



Ανύποπτος Χρόνος,
Ομάδα Κινητήρας


 
Στα βήματα της πρωτοπορίας,
Ομάδα Σώμα Ως

Φεστιβάλ Ένα μικρό βήμα

Αστικές Εκπλήξεις - In progress festival


ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ & ΜΕΤΑΚΛΗΣΕΙΣ

Δεν έχει περάσει ούτε καν μια δεκαετία, που παραστάσεις χορού βλέπαμε μόνο στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και στην Καλαμάτα. Το μονοπώλιο της Καλαμάτας ως πόλης αποκέντρωσης του χορού, αλλά κυρίως το παράδειγμά της, ενστερνίστηκαν αρκετοί καλλιτέχνες που έχουν παραμείνει στην ιδιαίτερη πατρίδα τους ή κάποια στιγμή επέστρεψαν σε αυτή και άρχισαν να προσφέρουν στις τοπικές κοινωνίες τα ‘προνόμια’ των ‘χορευτικών’ μεγαλουπόλεων, με μετακλήσεις ελληνικών ή ξένων ομάδων, αλλά και με δικές τους ντόπιες παραγωγές. Δεν έλειψαν ούτε εδώ οι συνεργασίες με μεγάλους οργανισμούς (Στέγη, Φεστιβάλ Αθηνών, Εθνική Λυρική Σκηνή) που έχουν ήδη επενδύσει στην εξωστρέφεια. Σύρος, Κρήτη, Κέρκυρα, Σαντορίνη, Γιάννενα, Θεσσαλονίκη και όχι μόνο, «μπαίνουν πλέον στο χορό»!

Η A.Waierstall και η A.Π.Ρωσσέτου
χορεύουν στην Κέρκυρα

Ο ΄Ηρωας ταξιδεύει σε Τρίκαλα,
Κέρκυρα και Κοζάνη



Η Motimaru Dance Company
στη Σαντορίνη

Ομάδα Χορού Φυσαλίδα
στην Κρήτη

Καρ(υ)διά, από την ομάδα Dansarte
στην Πάτρα

Η Alaska της ομάδας ZHTA
ταξιδεύει στη Γαλλία

OPUS του Χρήστου Παπαδόπουλου,
στην Καλαμάτα, στην Άνδρο, στο Παρίσι

Στην άκρη του βατήρα, της Μ. Γοργία
στην Καλαμάτα


ΜΕ ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΜΕΣΑ

Σε μια εποχή που οι αντιστίξεις μεγενθύνονται και οι διαφορές οξύνονται, εντοπίζει κανείς την τάση ή την επαναπροώθηση της ιδέας για μια «φτωχή» τέχνη. Τα «ελάχιστα μέσα» με τα οποία καλούνται να δημιουργήσουν οι χορογράφοι, δεν είναι μια «στυλιστική άποψη» (βλ. μινιμαλισμός) που απορρέει και συμβαδίζει απλά με το πνεύμα της εποχής, αλλά αποτελεί ταυτόχρονα κριτική προς την κουλτούρα της «ύφεσης». Αρνούμενοι τη ρητορική της κρίσης, οι καλλιτέχνες αξιοποιούν τον περιορισμό που τους θέτει η παρούσα οικονομική συγκυρία και τον μεταμορφώνουν σε αισθητική και πολιτική θέση. Η επιστροφή σε μια «φτωχή», απογυμνωμένη τέχνη δεν σημαίνει απλώς τη ματαίωση των όποιων προσδοκιών καλλιέργησε η περίοδος της ψευδούς ευημερίας των πρώιμων ’00s, αλλά την «απο-φετιχοποίηση» του καλλιτεχνικού προϊόντος, την «απο-εμπορευματοποίησή» του, ώστε τελικά η «επιτυχία» να μη κρίνεται (μόνο) με όρους εισπρακτικούς.
 

Νηπιαγωγείο, της Μαρίας Γοργία

Alaska, ομάδα ZHTA

Ο Ήρωας... Νώντας Δαμόπουλος



OPUS του Χρήστου Παπαδόπουλου
 


ΥΒΡΙΔΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ

Κάποιοι τους αποκαλούν «αντισυμβατικούς» χώρους• κάποιοι αναφέρονται απλώς στην ιδιαιτερότητα της τοποθεσίας ή στην ασυνήθιστη δημιουργική χρήση τους. Πράγματι, δεν είναι λίγοι οι καλλιτέχνες που επεδίωξαν, απουσία σκηνικού, να χρησιμοποιήσουν τη «θεατρικότητα» ενός χώρου, ώστε να αναπληρώσουν το σκηνογραφικό κενό ή να επανεφεύρουν τη λειτουργικότητά του. Επίσης, το κοινό εξοικειώνεται ολοένα και περισσότερο με τέτοιου είδους «πειραματισμούς» και το ενδιαφέρον του μετατοπίζεται πλέον στο «πού» της εκάστοτε παράστασης. Ο χώρος συνυπολογίζεται στη δράση, τη διαμορφώνει• κατ’ επέκταση, οι ειδικές συνθήκες στις οποίες τελείται το κάθε χορευτικό δρώμενο, σηματοδοτούν την επιστροφή στην αυθόρμητη χειρονομία και στην επικοινωνιακή αμεσότητα μεταξύ ερμηνευτή και θεατή.

Ξενάγηση στο Arranged by date
της Λενιώς Κακλέα

Ο Παράδεισος της Αστάρτης
και του Αχιλλέα

Ηuman Constructions,
της Σοφίας Κονδυλιά

3 mountains not to climb,
ομάδα Synthesis 748, Σπύρος Κουβαράς


ΓΙΑ 2η ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΗ ΧΡΟΝΙΑ

Κάποιες παραγωγές αγαπήθηκαν πολύ, βρήκαν το κοινό τους και οδήγησαν τους δημιουργούς τους σε επανάληψη για 2η συνεχόμενη χρονιά. Αξιοσημείωτο, αν σκεφτεί κανείς ότι ζούμε σε μια χώρα βαθιάς οικονομικής κρίσης και καθοριστικών αλλαγών, όπου μεταξύ άλλων, οι τέχνες και ο πολιτισμός φέρουν πλέον σοβαρά 'τραύματα' και η χορευτική τέχνη εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως είδος πολυτελείας.



Intimate, Ομάδα Πλεύσις

Ρίζες: το contact συναντά την παράδοση

Μ’ακούς - ομάδα DiZgravity

 

Το Νηπιαγωγείο της Μαρία Γοργία,
για 2η χρονιά

Δεσποινίς Τζούλια και Κουαρτέτο
Σταύρος Λίτινας


ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ

Από τη μία η κρίση, ως κεντρικό αφήγημα που κατασκευάζει ή πιστοποιεί το γεγονός ότι η χώρα μας έχει μετατραπεί σε «τόπο δοκιμασίας» ή «αποικία χρέους», κι από την άλλη οι διακρίσεις, η απο-περιθωριοποίηση των Ελλήνων καλλιτεχνών, η ανθεκτικότητα και η αστείρευτη δημιουργικότητά τους ως «αντίδοτο» στην κρίση. Εκεί που θα περίμενε κανείς τα πάντα να βυθιστούν στην αφάνεια και στον αδιέξοδο «τοπικισμό», εμφανίζεται μια νέα γενιά δημιουργών, που όχι μόνο συνομιλεί ισότιμα με τους Ευρωπαίους ομόλογούς της, αλλά εργάζεται «επί των ορίων», αποδομώντας τις εύκολες κατηγοριοποιήσεις της εγχώριας καλλιτεχνικής δράσης και την προκατειλημμένη αποτίμηση ελληνικού «χορευτικού προϊόντος» -αν όντως έχει ισχύ μια αποτίμηση βάσει εθνικών χαρακτηριστικών. Επίσης, αρθρώνει μια ελάσσονα κριτική για μείζονα θέματα, όπως η ελλιπής κρατική και θεσμική υποστήριξη, η βιωσιμότητα του καλλιτεχνικού προϊόντος και η εξαγωγιμότητά του.


 
Relic, Ευριπίδης Λασκαρίδης

A ​Kind of Fierce, Κατερίνα Ανδρέου

Elvedon, Χρήστος Παπαδόπουλος


ΝΕΑ ΠΡΟΣΩΠΑ

Για κάθε νέο καλλιτέχνη που παίρνει τη σκυτάλη ή πρωτοεμφανίζεται στο προσκήνιο, κυριολεκτικά και μεταφορικά, το στοίχημα δεν διατυπώνεται μόνο σε σχέση με όσους προηγήθηκαν. Στην εσπευσμένη απομάκρυνση του «παλιού» και στην επίμονη αναζήτηση του «νέου» διακρίνει κανείς, όχι μόνο μια τάση της αγοράς να ταξινομεί και να διαχωρίζει βάσει ηλικιακών κριτηρίων, αλλά συχνά και το απευκταίο γεγονός της διαρκούς απόκλισης των δυο πόλων. «Οι μεν και οι δε»: πρόκειται όντως για χάσμα γενεών ή μήπως εντοπίζει κανείς μια έξωθεν επιβεβλημένη θέαση που δεν επιτρέπει να δούμε το παλιό ως νέο και το νέο ως παλιό; Αν η έλευση κάθε επόμενης γενιάς είναι αναπόφευκτη, δεν θα πρέπει ωστόσο να την ερμηνεύουμε εξελικτικά: η νέα γενιά δεν είναι πάντα συνώνυμη της πρωτοπορίας, της ρηξικέλευθης καλλιτεχνικής δράσης, του τολμηρού πειραματισμού. Βρισκόμαστε, μάλλον, σε ένα σημείο καμπής, όπου το «νέο» δείχνει σημάδια κόπωσης, η καλλιτεχνική πρωτοπορία αναζητά τον ενσαρκωτή της ή εκείνον που θα της δώσει άλλη ερμηνεία και νόημα.

10.000 λίτρα".. ανάσες
της Ευαγγελίας Κολύρα

A ​Kind of Fierce,
Κατερίνα Ανδρέου

Sync, ομάδα Take Over
της Ανασταστίας Βαλσαμάκη



4 νέοι δημιουργοί χορογραφούν
στο 'Μετάνειρα'


ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΤΟΙΧΗΜΑΤΑ

Η ‘αλλαγή φρουράς’ σε θέσεις ηγεσίας, όπως αυτή του καλλιτεχνικού διευθυντή, εμπεριέχει πάντα το ρίσκο του ‘καινούργιου’, αλλά ταυτόχρονα και την ευκαιρία ανανέωσης, νέας οπτικής και φρεσκαρίσματος των θεσμών. Μέσα σε λίγους μήνες --το 1ο εξάμηνο του 2016--  είχαμε σημαντικές ανακατατάξεις σε τέτοιες θέσεις – κλειδιά. Η ιδρύτρια και καλλιτεχνική διευθύντρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας Βίκυ Μαραγκοπούλου παραιτείται από την 21 ετών θέση της, για να αναλάβει τα ηνία της διοργάνωσης η Κατερίνα Κασιούμη. Ταυτόχρονα απομακρύνεται από την καλλιτεχνική διεύθυνση του Φεστιβάλ Αθηνών ο Γιώργος Λούκος, γνώστης και μεγάλος υποστηρικτής της τέχνης του χορού, ενώ την ίδια στιγμή τελειώνει και η θητεία του Ρενάτο Τζανέλα ως διευθυντού του Μπαλέτου της ΕΛΣ, για να αναλάβει ο Αντώνης Φωνιαδάκης. Ο χορευτικός κόσμος στρέφει το βλέμμα επάνω τους με προσδοκίες. Το στοίχημα για επιτυχία, αλλαγή, νεωτερισμό των νέων ηγεσιών βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και με άγνωστη την πορεία πλεύσης τους...

Η Κατερίνα Κασιούμη στο 'τιμόνι'
του 22ου Φεστιβάλ Χορού
της Καλαμάτας

Ο Αντώνης Φωνιαδάκης, νέος
Καλλιτεχνικός Διευθυντής
του Μπαλέτου της ΕΛΣ


ΤΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Ο παντελώς αστήριχτος από το κράτος δημιουργικός οργασμός χορευτών και χορογράφων, αναζητώντας μια «ομπρέλα» όπου θα βρει «στέγη», «εκτόνωση» και «φωνή», δραστηριοποίησε την ιδιωτική πρωτοβουλία, που πρωτοστάτησε και εδώ διοργανώνοντας μικρές ή μεγαλύτερες εκδηλώσεις φεστιβαλικού χαρακτήρα. Άλλοτε με γνώση και εμπειρία και άλλοτε με πενιχρά οικονομικά και τεχνικά μέσα, ή αμφιλεγόμενες εγκαταστάσεις, τα φεστιβάλ χορού που στη χώρα μας όλο και πληθαίνουν, δεν παύουν να αποτελουν ένα ενδιαφέρον φαινόμενο –ασφαλώς όχι καινούργιο--, αλλά καλπάζον.

Πολλές 'Αστικές εκπλήξεις'
από το In Progress 2016

2o Διεθνές Φεστιβάλ Πειραματικού
Φλαμένκο Coetáni



Ένα μικρό βήμα, για 7η χρονιά

8ο Arc for Dance Festival

3° Φεστιβάλ Νέων Χορογράφων
στη Στέγη

4ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού
και Χοροθεάτρου, στη Σύρο



Φεστιβάλ Χορού Motum

2η Πλατφόρμα Παραστατικών Τεχνών Mēta

Music In Motion Festival 2016,
ο χορός συναντά τη μουσική

 

 

Τάσος ΚΟΥΚΟΥΤΑΣ, Δέσποινα ΨΑΛΛΗ