Η επιθυμία της εκτόνωσης ή η εκτόνωση της επιθυμίας;

normal_ena_masturdating__promo5-thumb-extra_large--2

Η χορογραφική σπουδή Έρωτας & Επανάσταση της Ανδρονίκης Μαραθάκη ξεκίνησε το 2016 και βρίσκεται ήδη στην τρίτη φάση της. Κεντρικό μοτίβο σε αυτή την μελέτη αποτέλεσε η έννοια του «ελαχίστου», η επαναληπτικότητα στην κίνηση και η «εφευρετικότητα» στην κοινοτοπία. Υπαινικτικό και ερμηνευτικά ανοιχτό, όπως φαίνεται να υπονοεί και ο τίτλος, το έργο Ένα masturdating προσεγγίζει, ή πραγματεύεται το αδιέξοδο στην απόλαυση της αυτο-ικανοποίησης. Πέρα από κάθε σχόλιο σχετικό με την ατροφία των διαπροσωπικών και ερωτικών σχέσεων σήμερα, η Ανδρονίκη Μαραθάκη δεν στρέφεται στον χώρο της επιθυμίας για να μας υποδείξει σχηματικά ιδανικούς τρόπους συνεύρεσης (ακόμη και με τον ίδιο μας τον εαυτό). Η θέση της αξιοποιεί δημιουργικά τον «μετέωρο χώρο της ετερότητας» και επιμένει στη βασική συνισταμένη της τετραλογίας: αυτήν της ελάχιστης δομής, της στιγμής ως χρονικού ορίου για να συλλάβουμε την παρουσία (του ατόμου ή του συνόλου). 

Επτά χορευτές, επτά διαφορετικές «σωματικές ταυτότητες» διεκδικούν μέσα στην ανομοιογένεια του συνόλου την αυθυπαρξία τους. Αντί όμως για την «κραυγαλέα διαφορετικότητα», η χορογράφος επιμένει σε μια νωχελική, ελάχιστη και «αυνανιστική» προσέγγιση στην ερμηνεία. Άλλωστε, είναι από την πρώτη στιγμή εμφανές ότι οι επτά τους δεν πρόκειται ποτέ ακριβώς να συναντηθούν• ο καθένας «περιχαρακωμένος στον εαυτό» του δεν μπορεί να συλλάβει τίποτα πέρα από το θαμπό είδωλό του. Ακόμη και στις περιπτώσεις όπου η γειτνίαση του ενός με τον άλλο, προκαλεί μια σχετική, φευγαλέα αμηχανία, δεν φαίνεται να υπάρχει ίχνος συνειδητής και εμπρόθετης συσχέτισης. Ένας γκρι τσιμεντένιος τοίχος λειτουργεί μεταφορικά ως καθρέφτης, έλκοντας τον κάθε χορευτή χωριστά σε ένα παράδοξο πείραμα αυτο-παρατήρησης. Οι εξατομικευμένες δράσεις επαναλαμβάνονται εν είδει διελκυστίνδας, σε ένα πηγαινέλα χωρίς τελειωμό και φυσικά χωρίς εκτόνωση.

Έχει ενδιαφέρον, ότι η χορογράφος «καθετοποιεί» τις δράσεις, οι οποίες συχνά στον σύγχρονο χορό εξελίσσονται σε οριζόντια προοπτική, φτιάχνοντας έτσι ενσταντανέ που θυμίζουν ζωντανή τοιχογραφία. Η εκτός άξονα κινησιολογία σε σχέση με τον τοίχο προτείνει όχι μόνο έναν άλλον τρόπο διαχείρισης του σωματικού βάρους, αλλά υποδεικνύει και μιαν άλλη εκφραστικότητα, έναν διαφορετικό, «ανώμαλο» τρόπο συσχέτισης των χορευτών μεταξύ τους. Αντιμέτωποι με αυτή την αυτο-αναφορική, σχεδόν ηδυπαθή σχέση του σώματος με την κίνηση, μπορούμε κάλλιστα να υποθέσουμε ότι ζητούμενο είναι ένα είδος «κινητικού αυνανισμού». Χωροταξικά, επίσης, η δράση εξελίσσεται από το κέντρο προς την περιφέρεια του σκηνικού χώρου, μοιρασμένη σε ευθύγραμμες διαδρομές που διακόπτονται βίαια από τον τοίχο, όπως στην αντισφαίριση ή στο σκουός, επιτρέποντας στα σώματα να παλινδρομούν, αλλά να μην συναντιούνται.

Η χορογράφος φαίνεται να επιμένει στην πρωτογενή δύναμη της στιγμής, στις ελάχιστες αποκαλύψεις και φευγαλέες παραστάσεις, όπου ξεδιπλώνονται οι απόλυτες δυνατότητες του ατόμου, αλλά και η ανθεκτικότητα της ομάδας. Σε κάθε προτεινόμενη δράση τηρείται ευλαβικά η αντίσταση στον μόνιμο πειρασμό για κάτι πιο συνεκτικό, κάτι πιο δραστικά διαφοροποιήσιμο. Αν η παραπάνω θέαση τοποθετηθεί στη γενικότερη διαλεκτική του «έρωτα» και της «επανάστασης», ως στιγμών που καταργούν τόσο τους διαχωρισμούς μεταξύ παθητικού δέκτη και ενεργητικού πομπού, όσο και την αντιφατική εμπειρία της στιγμής σ’ ένα αδιαφοροποίητο γίγνεσθαι των πραγμάτων, τότε αποκαλύπτεται και η διαλεκτική που προτείνεται στον τίτλο. Η «αυνανιστική» αυτάρκεια του υποκειμένου αντιπαρατίθεται στη συνάντηση με τον άλλο, την πραγματική αφορμή για την έξοδό μας από τον περίκλειστο κόσμο της καθημερινότητας.

Αυτή η «ποιητική του ελαχίστου», η αποδοχή ότι η πρωτοτυπία περιέχεται ως στιγμή στην κοινοτοπία, θα μπορούσε να ιδωθεί και ως γενικότερη ανατρεπτική θέαση της καθημερινής ζωής, την οποία συχνά εκλαμβάνουμε εξ ορισμού αλλοτριωμένη και απομυθοποιημένη. Αν το «ελάχιστο» μας επιτρέπει να αναθεωρήσουμε δεδομένα τόσο στη δομή του έργου, όσο και στην εκτέλεσή του, η συνάντηση με τον θεατή, ωστόσο, παραμένει ζητούμενο (και) αισθητικής τάξης. Τα επιμέρους δομικά στοιχεία -από τον συμβατικά «εναλλακτικό» χώρο έως τη μουσική και τον φωτισμό- παρότι στοχεύουν σε κάτι μη παρεμβατικό, σχεδόν αντι-θεατρικό, φαντάζουν ως αδύναμα υποκατάστατα μιας άλλης, προφανώς πιο επεξεργασμένης και άρτιας πρότασης. Εκτός και αν δούμε τέτοια πιθανά ολισθήματα όχι ως λάθη, αλλά ως «στιγμές» κατά τις οποίες το έργο αποκαλύπτει παράλληλα με τις αρετές, τις αδυναμίες του.

 


info: Το έργο Έρωτας & Επανάσταση Μέρος ΙΙ της χορογράφου Ανδρονίκης Μαραθάκη, παρουσιάστηκε στο Art Factory Τεχνοστάσιο, 1 - 6 Φεβρουαρίου 2018. Διαβάστε περισσότερα εδώ


 

 

 

Τάσος ΚΟΥΚΟΥΤΑΣ