Hortense Archambault – Το Φεστιβάλ της Avignon σε διάλογο με το Χορό

h-archambault baudriller photo ilka_kramer-web

Η Hortense Archambault καλλιτεχνική συν-διευθύντρια του Festival d’Avignon μιλάει στο dancepress.gr για τη θέση του χορού σε ένα από τα μεγαλύτερα διεθνή Φεστιβάλ παραστατικών τεχνών, αλλά παραδοσιακά γνωστού ως Φεστιβάλ θεάτρου. Όπως κάθε χρόνο, έτσι και εφέτος αναζητώντας με τον Vincent Baudriller ένα νέο αισθητικό «άνοιγμα», καλούν το Γάλλο χορογράφο Boris Charmatz στη θέση του Καλλιτεχνικού Συνεργάτη* (artiste associé). Με αφορμή την εν λόγω συνεργασία, η Hortense Archambault ξεδιπλώνει τις σκέψεις της για τoν πλουραλισμό του Φεστιβάλ και σχολιάζει μερικές από τις εφετινές επιλογές και προτάσεις. Σε μεγάλο βαθμό χορευτικές, αλλά όπως μας επανέλαβε πολλές φορέ ς, η ουσία βρίσκεται  πέρα από τις κινήσεις. Από τις 6 έως τις 26 Ιουλίου 2011 το Festival d’Avignon παράγει σκέψη, μιλά για τη μνήμη, για τη μετάδοση, για την παιδική εμπειρία, τη λήθη και την άρνηση.

 

Ο χορός στο Festival d’Avignon

Από το 1966 και μετά, με την συμμετοχή του Maurice Béjart, υπήρχε πάντα χορός στο Φεστιβάλ. Ωστόσο ποτέ δεν σκεφτήκαμε να τον εντάξουμε με μια συγκεκριμένη αναλογία στο πρόγραμμα. Δεν λειτουργούμε με αυτή τη λογική. Επεξεργαζόμαστε το χορό όπως όλο το πρόγραμμα χωρίς να τον αντιμετωπίζουμε με ιδιαιτερότητα. Η σημαντική διαφορά με το παρελθόν είναι, ότι στους συνολικά δέκα Καλλιτεχνικούς Συνεργάτες μας υπήρξαν και τρείς χορογράφοι. Η επιλογή του Καλλιτεχνικού Συνεργάτη είναι συμβολική για μας, και μας επιτρέπει να δείξουμε, ότι ο χορός ανήκει στο Φεστιβάλ όσο και το θέατρο. Μέχρι πρότινος το Φεστιβάλ είχε δώσει περισσότερο χώρο στους Βέλγους χορογράφους όπως για παράδειγμα τον Alain Platel, ή τον Jan Fabre γιατί ο γαλλικός χορός κυρίως παρουσιαζόταν σε μικρές σκηνές. Για μας σημαντικό είναι τώρα, ότι ένα γαλλικό καλλιτεχνικό ρεύμα της δεκαετίας του ΄90 κάνει άνοιγμα σε πιο μεγάλες σκηνές. 

Ανάμειξη ειδών και ασαφή όρια

Ο προβληματισμός μας πάνω στο χαρακτηρισμό του είδους μιας παράστασης είναι απόλυτα σημαντικός, αλλά και ιδιαίτερα πολύπλοκος. Για παράδειγμα στο χορό μπορούν να γίνουν συζητήσεις του τύπου, αν οι παραστάσεις της Pina Bausch είναι χορός, ή περισσότερο χορός και θέατρο μαζί. Βρήκαμε μια λύση, στο έντυπο και ηλεκτρονικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ να υπάρχουν σύμβολα τα οποία θα καταδεικνύουν τις κατευθύνσεις της γραφής της κάθε παράστασης. Έτσι το κοινό θα έχει κάποια ένδειξη ώστε να ξέρει τί έρχεται να δει. Ωστόσο υπάρχουν και ιδιαίτερες περιπτώσεις που ο κόσμος έρχεται να δει κάτι που δεν ανταποκρίνεται επακριβώς σε αυτό που περίμενε. Σε αυτές τις περιπτώσεις αναρωτιέμαι αν τους το είχαμε χαρακτηρίσει αλλιώς, μήπως θα είχαν εκτιμήσει διαφορετικά το έργο ;

Ο Boris Charmatz στο πλευρό της καλλιτεχνικής διεύθυνσης

Εφέτος υπάρχουν περισσότερες παραστάσεις χορού, αλλά δεν είναι απαραίτητα η διοργάνωση με τον περισσότερο χορό σε σχέση με το παρελθόν. Η επιλογή του Boris Charmatz ως Καλλιτεχνικού Συνεργάτη ήταν σημαντική με την έννοια ότι μας επέτρεψε ένα σημείο εκκίνησης και διαλόγου, ένα άνοιγμα σε νέα πεδία και σε ένα διαφορετικό τρόπο σκέψης και επεξεργασίας των πραγμάτων. Σημαντικά είναι επίσης πολλά στοιχεία που βρίσκουμε στη δουλειά του, όπως ο προβληματισμός του πάνω στο σώμα, στη χορογραφία, την έννοια της μνήμης, της εκ νέου ανάγνωσης ενός χορογραφικού ρεπερτορίου.

Το Μουσείο Χορού του Boris Charmatz..

 Αυτό που μας ενδιέφερε στη δουλειά του Boris Charmatz είναι ο τρόπος με τον οποίο εξετάζει τις έννοιες του « μουσείου » και του  « χορού » και το πώς δημιουργεί ένα χώρο προς επινόηση. Το Μουσείο του Χορού υπάρχει σα θεσμός, αλλά δεν περιέχει τίποτα μέσα... Αναρωτηθήκαμε πώς μπορούμε να μιλήσουμε για όλα αυτά στο Φεστιβάλ. Σκεφτήκαμε λοιπόν να δημιουργήσουμε μια Σχολή Τέχνης για το Φεστιβάλ μέσα στην ίδια τη Σχολή Τέχνης της Avignon. Εδώ και κάποια χρόνια την αξιοποιούσαμε δημιουργώντας ένα χώρο συναντήσεων ανάμεσα στους καλλιτέχνες και το κοινό. Εφέτος θα υπάρχουν έργα, καλλιτέχνες εν ώρα εργασίας, συναντήσεις, συζητήσεις και κάποια εργαστήρια που καταλήγουν σε ιδιαίτερες φόρμες παραστάσεων. Το κοινό θα μπορεί να κάνει τη βόλτα του ανάμεσα σε όλους αυτούς τους ανθρώπους. Η ιδέα είναι να δημιουργήσουμε ένα σημείο αναβρασμού που εφαρμόζει κατά κάποιο τρόπο τους προβληματισμούς του Μουσείου του Χορού και μελετά συγκεκριμένα την έννοια της μετάδοσης. Είναι αστείο ότι οι χώροι στους οποίους διδασκόμαστε το χορό και το θέατρο ονομάζονται Κονσερβατόρια. Θεωρούμε σημαντικό να πούμε ότι μια Σχολή Τεχνών δεν είναι απαραίτητα ένα Κονσερβατόριο και θα αποτελέσει  θέμα συζήτησης αυτό το καλοκαίρι.   

Ανοίγει ο Χορός νέους ορίζοντες για το κοινό της Avignon ;

Πιστεύω ότι το Festival d’Avignon έχει περισσότερο ενδιαφέρον για τους χορογράφους. Γενικά, ο χώρος του σύγχρονου χορού είναι πολύ μικρός και συχνά κατακλύζεται από κόσμο που έχει πολλές εξειδικευμένες γνώσεις. Αντίθετα, εδώ μας ενδιαφέρει να παρακολουθούμε το χορό χωρίς να έχουμε ένα εξειδικευμένο μάτι. Για παράδειγμα ο Christian Rizzo ήρθε το 2005 με ένα έργο ιδιαίτερης φόρμας στην οποία ένα μεγάλο μέρος του κοινού δεν ήταν καθόλου συνηθισμένο. Ωστόσο, έβρισκε ενδιαφέρον στις συζητήσεις που γίνονταν με τον κόσμο γύρω από αυτό το έργο και παραδεχόταν ότι δεν είχε αλλού την ευκαιρία να τις κάνει. Κατά τη γνώμη μου, το κοινό της Avignon μπορεί να προσφέρει πολλά στο σύγχρονο χορό και αυτό έχει ενδιαφέρον.

Οι εφετινές ιδιαιτερότητες

Το πιο ξεχωριστό στοιχείο εφέτος θα είναι αυτό που στήσαμε γύρω από τη Σχολή Τεχνών. Θα φιλοξενήσουμε επίσης κάποιες εγκαταστάσεις όπως αυτή του William Forsythe  που την ονομάζει « A choreographic object », ή του Tino Shegal που ενώ σα δημιουργός προέρχεται από το χορό, δουλεύει περισσότερο με τις εικαστικές τέχνες. Με ενδιαφέρει να δω την αντίδραση του κοινού σε σχέση με αυτά τα αντικείμενα.

Ανταλλαγές με το Ελληνικό Φεστιβάλ

Επισημοποιήσαμε το πρόγραμμα Κάδμος το 2009 ως ένα δίκτυο συλλογικής σκέψης για τον καλλιτεχνικό προγραμματισμό ανάμεσα σε τέσσερα Φεστιβάλ : το Φεστιβάλ της Avignon, το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, το Φεστιβάλ της Βαρκελώνης και το Φεστιβάλ της Κωνσταντινούπολης. Στο πλαίσιο αυτό υποστηρίζουμε από κοινού και κάποιες παραστάσεις. Εφέτος για παράδειγμα υπάρχουν δύο κοινές παραγωγές : το έργο του Wajdi Mouawad πάνω στο Σοφοκλή και του Romeo Castelucci. Υπάρχει επίσης ένα σημαντικό κομμάτι διαλόγου γύρω από τη Μεσόγειο και ένα τρίτο πρόγραμμα που αφορά στα ταξίδια Κάδμος που ξεκίνησαν το 2010. Δίνουμε υποτροφίες μετακινήσεων σε δεκαπέντε περίπου νέους καλλιτέχνες κάτω των 30 ετών, ώστε να επισκέπτονται μια εβδομάδα δυο Φεστιβάλ. Είναι μια βοήθεια ώστε να περάσουν μια εβδομάδα ανταλλαγής, να δουν παραστάσεις, να συζητήσουν και να εμπλουτίσουν το βλέμμα τους. Κάθε Φεστιβάλ προτείνει δύο καλλιτέχνες από τη χώρα του. Έτσι έχουμε δυο Γάλλους, δύο Έλληνες, δυο Ισπανούς και δύο Τούρκους, καθώς και καλλιτέχνες από χώρες της νότιας πλευράς της Μεσογείου. Πέρσι επισκέφτηκαν την Κωνσταντινούπολη και την Avignon, ενώ φέτος θα επισκεφτούν τη Βαρκελώνη και την Αθήνα. 

 

*Ο ρόλος του Καλλιτεχνικού Συνεργάτη (artiste associé) καθορίστηκε ως θεσμός στο Festival d’Avignon από το 2004, χρονιά που η Hortense Archambault και ο Vincent Baudriller ανέλαβαν τη διεύθυνση του. Για κάθε διοργάνωση του Φεστιβάλ καλούν στο πλευρό της καλλιτεχνικής διεύθυνσης έναν, ή δύο καλλιτέχνες οι οποίοι εμπλουτίζουν με τη ματιά τους τις κατευθύνσεις της και αποδίδουν μια ξεχωριστή φυσιογνωμία σε κάθε Φεστιβάλ.    
 

info : www.festival-avignon.com    &   www.museedeladanse.org
 

 

Ηλιάνα Φύλλα