William Forsythe (1949 - )

nea-eikona-15

Ο αμερικανικής καταγωγής Ουίλλιαμ Φόρσαϊθ (William Forsythe), στη διεθνή καλλιτεχνική πορεία του τα τελευταία 30 χρόνια, έχει αναγνωριστεί ως ένας από τους διασημότερους χορογράφους στον κόσμο. Με το έργο του κατάφερε να δώσει ένα νέο προσανατολισμό στη γλώσσα του κλασικού μπαλέτου αναδεικνύοντάς τη σε δυναμική καλλιτεχνική φόρμα του 21ου αιώνα.

Ο Φόρσαϊθ μεγάλωσε και σπούδασε στη Νέα Υόρκη, ενώ συνέχισε την καριέρα του στην Ευρώπη, αρχικά ως χορευτής, και αργότερα ως προσκεκλημένος χορογράφος στο Μπαλέτο της Στουτγάρδης. Την ίδια περίοδο χορογραφούσε επίσης για τα μπαλέτα του Μονάχου, της Φρανκφούρτης, της Όπερας του Βερολίνου, της Όπερας του Παρισιού, της Νέας Υόρκης και του Σαν Φρανσίσκο, αλλά και για τις ομάδες Joffrey Ballet, Nederlands Dans Theater, Aterballetto. Πολλά από τα έργα αυτά θα παραμείνουν στο ρεπερτόριο των ομάδων μέχρι και σήμερα, όπως το In the Middle, Somewhat Elevated, έργο που τον ανέδειξε σε χορογράφο φαινόμενο, τουλάχιστον για τα δεδομένα της Ευρώπης την εποχή εκείνη. Το 1983 ήταν άλλωστε ο ίδιος ο Νουρέγιεφ που τον κάλεσε να χορογραφήσει για το Μπαλέτο της Όπερας του Παρισιού και το έργο του France/Dance έκανε τότε τους κριτικούς χορού στο Παρίσι να μιλούν για το διάδοχο του Μπαλανσίν.

Το 1984 ξεκίνησε η εικοσαετής θητεία του ως καλλιτεχνικού διευθυντή του Μπαλέτου της Φρανκφούρτης, όπου δημιούργησε έργα-ορόσημα για τα δεδομένα του σύγχρονου χορού, όπως το The Loss of Small Detail (πρώτη εκδοχή 1987) σε συνεργασία με το μουσικοσυνθέτη Thom Willems και τον σχεδιαστή Issey Miyake (ανέλαβε τα κοστούμια μόνο στη δεύτερη εκδοχή του έργου, στην οποία είναι ενσωματωμένο και το μονόπρακτο μπαλέτο The Second Detail). Από την ίδια περίοδο, αυτή της συνεργασίας του με το Μπαλέτο της Φρανκφούρτης, δημιουργεί τα εμβληματικά: Gänge (1982), Artifact (1984), Impressing the Czar (1988), Limb’s Theorem (1990), Alien/A(c)tion (1992), Eidos:Telos (1995), Endless House (1999) και Kammer/Kammer (2000). Τα έργα αυτά δύσκολα θα μπορούσαν να κατηγοριοποιηθούν γιατί αποτελούν ένα συνδυασμό από ετερόκλητα στοιχεία, όπως το νεο-κλασικό χορογραφικό ύφος του Μπαλανσίν, τη θεατρικότητα και τη μετέπειτα χρήση του λόγου σε συνδυασμό με την κίνηση, τα βίντεο, τα ασυνήθιστα υπερμεγέθη σκηνικά, ή οι σύνθετες τεχνολογικές εφαρμογές που αλληλεπιδρούν με τα σώματα των χορευτών. Πάνω απ’ όλα όμως τα έργα του αναδεικνύουν την ιδιοφυία του στο χειρισμό της κίνησης και το σχεδιασμό των φωτισμών. Ο ίδιος απέδειξε, ότι δεν χορογραφεί απλώς εξελίσσοντας το ιδίωμα του κλασικού χορού, αλλά στέκεται συνειδητά απέναντι στην ιστορία της τέχνης αυτής και την εμπλουτίζει με νέα στοιχεία.

Γύρω στα τέλη Μαΐου του 2002 ο Φόρσαϊθ, μετά την απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της πόλης της Φανκφούρτης που ζητούσε να περιοριστούν τα λειτουργικά κόστη του Μπαλέτου και να επιστρέψει η ομάδα σε ένα πιο κλασικό ρεπερτόριο, ανακοίνωσε ότι θα εγκατέλειπε τη θέση του Διευθυντή του Μπαλέτου με τη λήξη του συμβολαίου του, το 2004. Με την απόσχισή του από το Μπαλέτο της Φρανκφούρτης το 2005 ίδρυσε τη δική του ομάδα, The Forsythe Company, ένα ευέλικτο σχήμα με το οποίο συνεχίζει ακόμη την έρευνα στην αναμόρφωση του κινητικού λεξιλογίου του σύγχρονου χορού. Οι πιο πρόσφατες δημιουργίες του Φόρσαϊθ παρουσιάζονται αποκλειστικά από τη νέα ομάδα. Ανάμεσα στα σημαντικότερα έργα του νέου σχήματος είναι τα: Three Atmospheric Studies (2005), You Made me a Monster (2005) και I Don’t Believe in Outer Space (2008).

Η χορογραφική προσέγγιση του Φόρσαϊθ έχει συνδεθεί και συμβάλει στα πιο σημαντικά, σύγχρονα καλλιτεχνικά ρεύματα: από την περφόρμανς και τις εικαστικές τέχνες ως την αρχιτεκτονική και τα διαδραστικά πολυμέσα. Ο ίδιος έχει τιμηθεί επανειλημμένα με το Βραβείο Χορού και Περφόρμανς «Bessie» (Νέα Υόρκη), και με το Βραβείο «Laurence Olivier» (Λονδίνο), ενώ τιμητικές διακρίσεις έχει λάβει επίσης στη Γαλλία («Ιππότης της Τάξης των Γραμμάτων και Τεχνών») και Γερμανία («Γερμανικός Σταυρός Διακεκριμένων Πράξεων»).

Το 1994 ο Φόρσαϊθ σε συνεργασία με παιδαγωγούς και ειδικούς ερευνητές στο χώρο των πολυμέσων και της διαδραστικής τεχνολογίας δημιουργεί την πρωτοποριακή και βραβευμένη ηλεκτρονική εφαρμογή “Improvisation Technologies: A Tool for the Analytical Dance Eye”, μια ηλεκτρονική εφαρμογή που χρησιμοποιείται από χορευτικές ομάδες, ακαδημίες χορού και λοιπά ιδρύματα του χώρου για τη διδασκαλία του κινητικού του λεξιλογίου. Συγχρόνως, ο Φόρσαϊθ διδάσκει σε πανεπιστημιακά και καλλιτεχνικά ιδρύματα και έχει τιμηθεί για την προσφορά του στο παιδαγωγικό και χορογραφικό του έργο από τις σχολές Laban του Λονδίνου και Juilliard της Νέας Υόρκης.

Τάσος Κουκουτάς