Αντώνης Φωνιαδάκης: "Με το δικό μου τρόπο ταξιδεύω στο όνειρο.."

antwnhs-fwniadakhs-web-2

(1η δημοσίευση της συνέντευξης, στις 8 Μαρτίου 2014)

 

«Έχουμε φθάσει να πιστεύουμε ότι οτιδήποτε περνάει πρώτα από το νου έχει μια αποσύνδεση από το κορμί. Δεν το πιστεύω αυτό».

Τα έργα του Αντώνη Φωνιαδάκη, ιδρυτή της ομάδας χορού Apotosoma, δεν χαρακτηρίζονται για τα πολιτικά τους σχόλια, αλλά η έμμεση πολιτική αναφορά δεν απουσιάζει από αυτά, όπως μας εξηγεί στη συνέχεια.

Με μια πορεία που διαγράφεται ως τόξο από την Ιεράπετρα της Κρήτης στην Ελβετία και από εκεί διακτινίζεται σε Ευρώπη και Αμερική, πορεία που στο δρόμο της συναντά τα πιο τρανταχτά ονόματα του χορευτικού κόσμου, ο Αντώνης Φωνιαδάκης έχει να παρουσιάσει ένα χορογραφικό έργο που περιγράφεται ανάμεσα στην εναλλαγή γήινου - ονειρικού και μη ρεαλιστικού, στην πλούσια και εκρηκτική κινησιογραφία, στην απoδόμηση των κλισέ και στην εκπληξη.

Η κουβέντα μας, λίγο ως πολύ εφ΄όλης της ύλης και όχι τόσο…της ανάλυσης, έγινε με αφορμή την προετοιμασία της νέας πολυαναμενόμενης δουλειάς του με τίτλο «Wisteria Maiden», που ο διεθνής χορογράφος –μόνιμος κάτοικος Γαλλίας εδώ και πολλά χρόνια--, επέλεξε να ετοιμάσει στην Ελλάδα. Μόνο που τυχεροί προς το παρόν θα είναι οι Σέρβοι, αφού το έργο θα κάνει πρεμιέρα στις 12 Απριλίου 2014, στο 11ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού του Βελιγραδίου.

Στους δύο μήνες που παρέμεινε στην Αθήνα, ο Αντώνης Φωνιαδάκης δούλεψε με μια διεθνή ομάδα οκτώ χορευτών, εκ των οποίων ο δικός μας Γιώργος Κοτσιφάκης και ένα team από εκλεκτούς Έλληνες συνεργάτες (διαβάστε περισσότερα για το Wisteria Maiden εδώ).

Δυό λέξεις για το «Wisteria Maiden»

....που χαρακτηρίζουν το έργο.
 


Η ιδέα της Μεταμόρφωσης
«Είναι ένα ‘τόπος’ που θα ήθελα να βρίσκομαι καθημερινά. Μου αρέσει η ιδέα ότι συνεχώς έχεις την πιθανότητα να είσαι κάτι άλλο. Αν όχι ίσως αυτό που πάντα ονειρευόσουν, να μην υπάρχει δηλαδή μια εμμονή στην ιδέα της μεταμόρφωσης, αλλά να μπορείς να αλλάζεις «δέρματα». Να «ζωγραφίζεις» με διαφορετικά χρώματα το κορμί σου, όχι μόνο την εικόνα ως ιδέα, αλλά και τον εσωτερικό σου κόσμο. Η εικόνα επηρεάζει πάρα πολύ το ψυχισμό. Η «μεταμόρφωση» για μένα είναι μια όμορφη ιδέα. Είναι κάτι που κάνω στις δουλειές μου, να μεταμορφώνω τους ερμηνευτές μου, να μεταμορφώνω την πραγματικότητά μου...»

Η κυριαρχία του άσπρου και του μαύρου
«Είναι μια ισορροπία απλή, λιτή, φως, σκοτάδι και επίσης βοηθάει τις δράσεις να εμφανίζονται πιο καθαρογραμμένες. Η πολυχρωμία στα κουστούμια και στα σκηνικά θα μπορούσε να αποδυναμώσει το έργο. Είναι τόση η πληροφορία που παρέχεται μέσα από αυτό, που οτιδήποτε επιπλέον θα το έκανε πολύ έντονο. Άσπρο – μαύρο, όλη αυτή η αντίθεση μεταξύ του σκότους, της υποχθόνιας και πιο εσωτερικής αίσθησης της ενέργειας και το άσπρο το φωτεινό, το χαρωπό, το πιο ελεύθερο..

Η γενέτειρα Κρήτη

«Πατρίδα μου, θάλασσα, μια δύσκολη εφηβεία, μια απίστευτη επαφή με τη φύση, ένας αποκλεισμός, αλλά ταυτόχρονα και υπερηφάνεια, χορός, παλμός, καλό φαγητό. Όταν σκέφτομαι την Κρήτη σκέφτομαι ως απλός άνθρωπος που γεύεται μια ποιότητα ζωής πολύ καλή. Πηγαίνω και ξαναπηγαίνω κάθε καλοκαίρι. Όχι μόνο για την οικογένεια μου, αλλά και γιατί εγώ ο ίδιος έχω ανάγκη να κολυμπήσω στις θάλασσες που γνωρίζω, γιατί  τον έχω χαρτογραφήσει το βυθό εκεί που μεγάλωσα και όταν τον κοιτάω είναι σαν ένας γνώριμος υπόγειος κόσμος, η θερμοκρασία του νερού… Απλά, αισθαντικά στοιχεία που με κάνουν να ανεβάζω την Κρήτη στο ύψος του ιδανικού».

Οι διεθνείς συνεργασίες

«Έχω μέσα μου μικρά κομμάτια από όλους ως μνήμες και ως στοιχεία που έχω κρατήσει».

Ουίλιαμ Φόρσαϊθ
«Μεγάλη πηγή έμπνευσης, πρωτοπόρος, ιδιοφυής καλλιτέχνης με μια απίστευτη πυγμή και με ένα κέντημα στη γραφή πολύ πυκνό και αστείρευτο, μια ατελείωτη πηγή δημιουργικότητας».

Ματς Έκ
«Ανθρώπινος, βαθύς, χιουμορίστας,  ψυχολόγος»

Γίρι Κύλιαν
«Φέρνω στο νου κάτι κρυστάλλινο και πολύτιμο, άψογο, διάφανο με ένα πολύ λεπτό ήχο, ραφιναρισμένο, αλλά ταυτόχρονα και επικίνδυνο. Τόσο εύθραυστο που γίνεται σαν μια κοφτερή λεπίδα».

Μορίς Μπεζάρ
«Ήταν μια πατρική φιγούρα μια μένα. Με σεβόταν πολύ, με εκτιμούσε και ασφαλώς ήταν αμοιβαίο. Σηματοδοτεί τα πρώτα μου βήματα και ένα χορευτικό στυλ που τελικά δεν μου άρμοζε, γιατί δεν ασπάστηκα ποτέ τον καθαρά νεοκλασικό χορό. Αλλά η σκέψη και το πάθος του ήταν μοναδικά. Η ανάγκη του να εκφράζεται με το συγκεκριμένο τρόπο ήταν μεγάλες πηγές ενέργειας για μένα».

Σαμπούρο Τεσιγκαουάρα
«Είναι ο χορογράφος που μου άλλαξε το κορμί… και το μυαλό μου στο πως χειρίζομαι το κορμί μου, την κίνησή μου, την ευαισθησία μου, τα συναισθήματά μου μέσα από το χορό. Ήταν πραγματικά δάσκαλος για μένα».

Για λίγο, πίσω στην Ελλάδα

(το 2006..)

Εθνική Λυρική Σκηνή
« Ήταν μια εμπειρία με μεγάλη φόρα και πάθος, αλλά με πολύ κόπο και τελικά με πολύ πόνο στο τέλος. Γιατί οι βλέψεις μου δεν καρποφόρησαν όσο θα ήθελα. Όχι γιατί ο ίδιος δεν ήμουν σε θέση να τις φέρει σε πέρας, αλλά γιατί υπήρχαν πολλά προβλήματα σε τεχνικό επίπεδο που εγώ δεν μπορούσα να αντιμετωπίσω. Από την οργάνωση του θεάτρου ως την οργάνωση της παραγωγής.. Το ανθρώπινο δυναμικό όμως δουλεύει με πάθος, αγάπη, θέλει να ξεπεράσει τον εαυτό του, αλλά υπάρχουν συνθήκες γύρω από τους χορευτές καθαρά αναχαιτιστικές. Έχουμε πολύ καλούς χορευτές στην Ελλάδα, αλλά οι συγκεκριμένοι θα έπρεπε ίσως κάποια στιγμή να πιστέψουν περισσότερο στους εαυτούς τους μέσα από δουλειές πιο σύγχρονες, πιο προκλητικές ώστε να τους δοθεί το έναυσμα για να προχωρήσουν παρά πέρα. Η ΕΛΣ είναι ακόμη ένα ανεκμετάλλευτο κομμάτι που δεν έχει αξιοποιηθεί όπως θα της άρμοζε. Ελπίζω με τα καινούργια της σχέδια να μη γίνει η "αλλαγή ρούχου" μόνο, αλλά και η "αλλαγή κορμιού"».

Και από τα δικά μας... στο Χόλιγουντ

(το 2013..)

Darren Aronofsky*
«Κύρος, αποφασιστικότητα, σκληρότητα. Αστείος και ταυτόχρονα παιδί. Χορογράφησα για την ταινία του με τίτλο «Νώε» (στους κινηματογράφους στις 27.3.2014) τους τρισδιάστατους μη ανθρώπινους χαρακτήρες της. Το να χορογραφείς την ιδέα ενός όντος το οποίο είναι από πέτρα, πανύψηλο, με τέσσερα χέρια είναι σα να ζωγραφίζεις το υποσυνείδητο. Αν σου πουν να ζωγραφίσεις ένα τέρας, πως θα είναι αυτό; Πως κινείται; Πως ζει; Πως αναπνέει; Πως κάθεται; Ήταν μια πολύ δύσκολη δουλειά γιατί είχε φοβερή λεπτομέρεια και ξεκίνησε με πολύ υλικό για να καταλήξει στο πιο μίνιμαλ. Στην ουσία είναι η πιο μίνιμαλ χορογραφική δουλειά που έχω κάνει ποτέ. Φοβερή εσωτερική κατανόηση για να φανεί το αποτέλεσμα πολύ απλό, από άποψη ρυθμού, βάρους, ταχύτητας».

Επίκεντρο όλων, ο χορός

Ο χορός ως πολιτικός λόγος
«Μα, είναι πολιτικός λόγος ο χορός. Έχουμε φθάσει να πιστεύουμε ότι οτιδήποτε είναι θεωρητικό, ή περνάει πρώτα από το νου και μετά από τη φυσική πράξη έχει μια αποσύνδεση από το κορμί, ότι το κεφάλι είναι για τα μεγάλα θέματα, τις αποφάσεις, τους λογαριασμούς, ότι εκεί γίνονται όλα τα τεχνοκρατικά και τα ουσιαστικά και ότι το υπόλοιπο κορμί δεν συμμετέχει. Δεν το πιστεύω αυτό. Μια κίνηση ωθούμενη από μια πολιτική σκέψη είναι και αυτή μια πολιτική κίνηση. Σχεδόν όλα τα χορευτικά έργα είναι πολιτικά με την έννοια ότι ο χορός στέκει στην κοινωνία. Γίνονται κάποια πράγματα γιατί η κοινωνία ορίζει το πλαίσιο. Εγώ με το δικό μου τρόπο ταξιδεύω στο όνειρο γιατί η κοινωνία με αναγκάζει, γιατί δεν με εκφράζει, γιατί οι παλμοί και οι ρυθμοί και ο τρόπος που λειτουργεί με κάνουν να αποζητώ τη φυγή, το ουτοπικό. Τα abstract έργα μου επειδή δεν μιλούν π.χ. για ρατσισμό ή για κοινωνική ανισότητα, δεν είναι κενά από πολιτική σκέψη. Δεν κάνω καθαρά πολιτικό έργο, αλλά στα περιφραζόμενα το έργο μου έχει μια πολιτική τοποθέτηση.
Για παράδειγμα, οι δουλειές του Φόρσαϊθ είναι πολιτικές δουλειές, αλλά είναι απίστευτα κεντημένες σε μια πολύ έντονη κινησιολογική έρευνα. Δεν παύει δηλαδή η κίνηση καθεαυτή από μόνη της να μπορεί να υποστηρίζει όλες τις έννοιες. Δεν καθορίζει η γραφή στο έργο αν αυτό θα είναι πολιτικό ή όχι.

Αγαπημένη θεματολογία που επανέρχεται
«Δεν έχω μια συγκεκριμένη εμμονή. Με ενδιαφέρει πολύ το ονειρικό, ο νέος χώρος, η νέα γη, ο νέος κόσμος. Σε μια παράσταση μου αρέσει το απρόσμενο. Δεν με ενδιαφέρει να ‘πατάω’ πάνω σε πράγματα απλά και μόνο για να τα μεταφέρω από μιαν άλλη οπτική. Με ενδιαφέρει το μηδέν και μετά ξαφνικά ένα αντικείμενο, μια δράση που είναι κρυμμένη μέσα στις φλέβες μου. Δεν μου αρέσει η καθεαυτή φωτογράφιση των καταστάσεων».

Η στιγμή της καλλιτεχνικής ωριμότητας
«Τη ψάχνω καθημερινά… Αν έχεις αρχές και ‘πιστεύω’, με τα χρόνια εμβαθύνεις περισσότερο σε αυτά. Φτάνεις σε ένα σημείο που ξέρεις τι κάνεις, γιατί και πως το κάνεις. Το έργο μου διαμορφώνεται μέσα στα 10 χρόνια από τη στιγμή που ξεκίνησα, αλλά για μένα καλλιτεχνική ωριμότητα στην πορεία μου είναι ότι μπορώ να καταλάβω καλύτερα τι και ποια πράγματα θέλω να κάνω και ότι διαθέτω τα όπλα για την υλοποίησή τους. Διευρύνεται ο ορίζοντάς μου καλλιτεχνικά, δεν σκορπιέμαι. Πάντα υπάρχει στο ένστικτο και στο ταλέντο μια αυθεντική ωριμότητα που αν ο καλλιτέχνης είναι σε επαφή με τον εαυτό του, η ωριμότητα είναι εκεί ως ένα βαθμό. Στη διάρκεια των χρόνων γίνεται ένα built up πολλαπλών επιπέδων. Δεν ξέρω αν έχω φθάσει σε ένα σημείο τέτοιο που να μιλάω για τον εαυτό μου...σα να είμαι ώριμος, αλλά σίγουρα νοιώθω ότι ξέρω πολύ περισσότερα από όσα ήξερα πριν 10 χρόνια».

 


info: Φεύγοντας από την Αθήνα και βάζοντας προσωρινά στη βαλίτσα του το «Wisteria Maiden», ο Αντώνης Φωνιαδάκης θα βρεθεί στη Νέα Υόρκη για τη σπουδαία συνεργασία του με την Martha Graham Dance Company, για την οποία χορογραφεί το «Echo» που θα παρουσιαστεί στις 19 Μαρτίου 2014, στο City Center N.York, στο πλαίσιο του Opening Night Gala - Celebrating the Graham / Greek connection. |  www.foniadakis.net


* Ο Darren Aronofsky είναι ο σκηνοθέτης του "Μαύρου Κύκνου" που είδαμε στην Ελλάδα το 2011.

Δέσποινα ΨΑΛΛΗ