TANZheimer, νέοι χορευτές ετών 65 !

p-apergh---xkotsalh

Στη χώρα μας είναι αρκετά σπάνιο να βλέπουμε παραστάσεις χορού με χορευτές άνω των 65 ετών. Όχι όμως τόσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη όταν το 2000, η Πίνα Μπάους με μια ρηξικέλευθη κίνηση ανέβασε στη σκηνή το έργο της Kontakthof, στο οποίο συμμετείχαν ερασιτέχνες χορευτές, όλοι άνω των 65 ετών.

Για την ακρίβεια, είναι η πρώτη φορά στην Ελλάδα που κάποιος μεγάλος οργανισμός δίνει την κινητήρια ώθηση για τη δημιουργία μιας τέτοιας χορευτικής ομάδας και το πράσινο φώς για να ανέβει αυτή στη σκηνή.

Η Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών προγραμμάτων της διοργάνωσε πέρσι, μεταξύ άλλων, και ένα εργαστήριο κίνησης για άτομα άνω των 65 ετών. Το εργαστήριο εξελίχθηκε θετικά πέρα από κάθε προσδοκία έχοντας ως αποτέλεσμα να αναδειχθούν τόσο οι καλλιτεχνικές αρετές των συμμετεχόντων, όσο και το δημιουργικό δυναμικό τους. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα να συσταθεί μια χορευτική ομάδα και να παρουσιαστεί το έργο της στο κοινό.

Η Πατρίσια Απέργη χορογράφος και ιδρύτρια της ομάδας χορού Αερίτες και η Χαρά Κότσαλη χορεύτρια και βοηθός της, έχοντας ηγηθεί του περσινού εργαστηρίου, ανέλαβαν να χορογραφήσουν αυτή την ομάδα και να την οδηγήσουν στη μικρή σκηνή της Στέγης για μια παράσταση που ακούει στον τίτλο TANZheimer.


Τι υποδηλώνει ο τίτλος TANZheimer;

Π. Απέργη: Είναι ένα λογοπαίγνιο με τις λέξεις Alzheimer (αλτσχάιμερ) και  tanz (χορός). Θέλαμε να παίξουμε με την ιδέα, πως μια ασθένεια που απασχολεί αρκετά τις μεγαλύτερες ηλικίες, βάζοντας μπροστά τη λέξη «χορός» μπορεί να αποκτήσει θετικό πρόσημο, θετική έννοια. Έτσι, TANZheimer για εμάς σημαίνει «χορευτίτιδα». Μια διαφορετική «αρρώστια» που έχει χτυπήσει όλη την ομάδα των 65+.


Οι "χορευτές" σας από ποιούς επαγγελματικούς χώρους προέρχονται;

Π. Απέργη: Η ομάδα αυτή είναι ιδιαίτερα ετερόκλητη. Τα μέλη της προέρχονται από διαφορετικούς επαγγελματικούς χώρους. Πριν βγουν στη σύνταξη ήταν καθηγητές, στελέχη εταιρειών, ή ασχολούνταν με οικιακά. Κανείς, όμως από αυτούς δεν είχε ξανακάνει χορό στο παρελθόν και κανείς δεν είναι “επαγγελματίας καλλιτέχνης”.


Πως προσεγγίζει ένας χορογράφος ερασιτέχνες χορευτές και άνω των 65 ετών, σε σχέση με τους επαγγελματίες;

Π. Απέργη: ‘Οταν ξεκινάς να δουλεύεις με ανθρώπους που δεν είναι επαγγελματίες τότε στη δουλειά επάνω δεν υπάρχουν αυτονόητοι κώδικες και εργαλεία. Ο τρόπος με τον οποίο ξεκινήσαμε να δουλεύουμε βασιζόταν πάνω στην αρχή ότι είμαστε ανοιχτοί για να μοιραστούμε, αλλά και να μάθουμε πράγματα. Εξάλλου, αυτός ήταν και ο πλούτος σε αυτή τη συνεργασία. Να καταφέρουν αυτοί οι άνθρωποι να μας διηγηθούν με το σώμα τους, όσες περισσότερες ιστορίες μπορούσαν για τη ζωή, τις εμπειρίες και τα βιώματά τους, με τρόπο απλό και ειλικρινή.
Παρόλαυτα, ο τρόπος δουλειάς μου με την ομάδα αυτή δεν διαφέρει και πολύ από τον τρόπο με τον οποίο δουλεύω για παράδειγμα με τους Αερίτες.  Μπήκαμε στο στούντιο, και για 6 μήνες δουλέψαμε πάνω σε αυτοσχεδιασμούς και κινητικά υλικά με σκοπό να συνθέσουμε ένα έργο που θα αφορά στις ιστορίες και τα βιώματα αυτών των ανθρώπων.  Κυρίως όμως, με σκοπό να καταφέρουμε την όποια σωματική αδυναμία ή σκηνική απειρία να τη μετατρέψουμε σε δύναμη. Αυτό, πάντως, που μου αποκάλυψε αυτή η συνεργασία είναι το πόσο γοητευτικό μπορεί να είναι ένα ακατέργαστο και ίσως «κουρασμένο» σώμα μέσα στην απλότητά του, αλλά και πόσες εκπλήξεις κρύβει όταν το σώμα αυτό αποφασίζει να «μιλήσει»...

Στην Ευρώπη, οι χορευτικές παραστάσεις με άτομα της τρίτης ηλικίας δεν είναι κάτι καινούργιο. Που εστιάζουν αυτές ώστε να αποτελούν καλλιτεχνική πρόταση;

Π. Απέργη: Αυτό που προσωπικά με αφορά στο χορό αλλά και στην τέχνη γενικότερα είναι να βλέπω έργα που μιλούν  με ειλικρινή τρόπο για τη ζωή και τον άνθρωπο μέσα από το πρίσμα, τις σκέψεις και τις εικόνες του εκάστοτε καλλιτέχνη. Άν λοιπόν τέτοιου τύπου παραστάσεις καταφέρνουν να χρησιμοποιούν τους θησαυρούς (πολύτιμους και μη) μιας ολόκληρης ζωής, της σοφίας που προσφέρει ο χρόνος, αλλά και της εσωτερικής ανάγκης ακόμη και σε αυτή την ηλικία να ανακαλύπτεις πράγματα και να τα μοιράζεσαι με τους άλλους, μέσω της ερμηνείας, με ένα διαφορετικό κώδικα έκφρασης από αυτόν που μπορεί να είχες συνηθίσει, τότε σίγουρα κάτι τέτοιο μπορεί και είναι καλλιτεχνική πρόταση.


Πώς αξιοποιήσατε τις κινητικές --φυσιολογικές-- δυσκολίες των 65αρηδων χορευτών σας;

Π. Απέργη: Όταν ξεκινήσαμε να δουλεύουμε με αυτή την ομάδα σαφώς ξέραμε ότι υπάρχουν κινητικές αδυναμίες/δυσκολίες. Μαζί με τους “χορευτές” μας, προσπαθήσαμε να ανακαλύψουμε το δικό τους κινητικό λεξιλόγιο, τη δική τους γλώσσα που μπορεί να μιλήσει και να εκφράσει το δικό τους σώμα. Και μέσα από ένα μακρύ ταξίδι, ανακαλύψαμε τρόπους κίνησης που είναι πρωτότυποι και αντίστοιχα μαγικοί.
Ταυτόχρονα, έχει τεράστιο ενδιαφέρον να προσεγγίζεις την κίνηση μέσα από τη δυσκολία ενός ταλαιπωρημένου σώματος. Κινητικά  και χορογραφικά είναι πολύ ενδιαφέρον να καταφέρνεις ως ερμηνευτής την αδυναμία σου να την κάνεις κινητική πρόταση, να την κάνεις δύναμη.
Πάντως, μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα που δουλεύουμε με αυτήν την ομάδα η εξέλιξή τους και η βελτίωση της φυσικής τους κατάστασης αλλά και της τεχνικής τους στο σύγχρονο χορό είναι απίστευτη!

 Χ. Κότσαλη: Ξεκινώντας να δουλεύουμε με τη συγκεκριμένη ομάδα ήρθαμε σε επαφή με ανθρώπους που εκτός από τις προσωπικότητες είχαμε να γνωρίσουμε και τα σώματά τους. Ο κάθε χορευτής αυτής της ομάδας κουβαλάει τις δικές του σωματικές ιδιαιτερότητες. Η ποικιλομορφία του συνόλου αυτού θα έλεγε κανείς με την πρώτη ματιά ότι βάζει πολύ συγκεκριμένα όρια ως προς το τι θα μπορούσε ένας δάσκαλος ή ένας χορογράφος να προτείνει σωματικά σε τέτοιους ανθρώπους. Παρατηρώντας όμως αυτούς τους ανθρώπους να κινούνται πιο ελεύθερα, ανακαλύπτεις ότι τα σώματά τους αφηγούνται και 'ζωγραφίζουν' καταστάσεις με μεγάλη ευκολία. Όσα δηλαδή αρχικά φαίνονται σα δυσκολίες σιγά σιγά δημιουργούν μια πολύ ιδιαίτερη κινητική γλώσσα που μοιραία ορίζει και δραματουργικούς άξονες. Αυτό λοιπόν που προσπαθήσαμε να κάνουμε είναι αφενός να δουλέψουμε πάνω στα προβλήματα που θα μπορούσαν να διορθωθούν και να βοηθήσουν το 'χορευτή' να κινηθεί πιο εύκολα και αφετέρου να αγκαλιάσουμε και να φωτίσουμε τις δυσκολίες που είναι ανυπέρβλητες. Να τις χρησιμοποιήσουμε για να δημιουργήσουμε μια πολύ ανθρώπινη και ενδιαφέρουσα σκηνικά κινητική ταυτότητα. Οι δυσκολίες αυτές ίσως θα μπορούσαν να κάνουν το θεατή να συσχετιστεί πιο εύκολα με τον 'χορευτή', σε αντίθεση με πολλές συμβατικές παραστάσεις χορού, στις οποίες ενδεχομένως ο θεατής στέκεται απέναντι και θαυμάζει τη σωματική δεξιοτεχνία.

 

Τι διαθέτει ο ερασιτέχνης χορευτής στην ώριμη ηλικία των 65 και άνω, που δε διαθέτει ένας ηλικιακά νέος επαγγελματίας χορευτής; 

Π. Απέργη: Διαθέτει άγνοια κινδύνου! Και όταν πια καταλάβει τί τον περιμένει, έχει ήδη εθιστεί στο χορό. Έχει πάθει ΤANZheimer!


Χ. Κότσαλη: Οι ποιοτικές ιδιαιτερότητες του ερασιτέχνη χορευτή σε σχέση με έναν επαγγελματία έχουν κατά καιρούς αποτελέσει ερέθισμα για πολλούς χορογράφους . Η φρεσκάδα με την οποία προσεγγίζει ένας ερασιτέχνης την κίνηση, απογυμνωμένη από την ανάγκη να αποδείξει τεχνική αρτιότητα και χωρίς περιττή αγωνία για την αισθητική, πολλές φορές λείπει από έναν επαγγελματία χορευτή. Επιπρόσθετα στην ομάδα των 65+ το στοιχείο της ηλικίας ανοίγει ένα ακόμα πεδίο. Προσωπικά αυτό που με συγκίνησε ιδιαίτερα είναι το απόλυτο της κίνησής τους σε συνδυασμό με το πόσο ανοιχτή σε ερμηνείες είναι η παρουσία τους. Ονομάζω απόλυτη την κίνησή τους γιατί ο τρόπος για να την κάνουν είναι ένας και πολύ συγκεκριμένος: αυτός που τους επιτρέπει το σώμα τους, δεδομένων των διαφόρων δυσκολιών που έχουν. Έτσι κάθε στιγμή κίνησης είναι μια μικρή υπέρβαση. Μια συγκινητική επιβεβαίωση ότι όσο ο άνθρωπος έχει διάθεση να είναι δημιουργικός με το σώμα, τη ψυχή και το μυαλό του βρίσκει δρόμους να προσεγγίσει ό,τι τον κάνει χαρούμενο. Μια υπέροχη πράξη αξιοπρέπειας.


Τι αποκομίσατε από αυτή την εμπειρία;

Π. Απέργη: Για μένα, η συνεργασία μου με αυτούς τους ανθρώπους είναι μια απο τις πιο δυνατές και συγκινητικές εμπειρίες που έχω ζήσει ποτέ. Αυτοί οι άνθρωποι με την αστείρευτη ενέργειά τους, με γεμίζουν δύναμη και με την απίστευτη τρυφερότητά τους με κάνουν να θέλω να δουλεύω μαζί τους για πάντα!
 

Χ. Κότσαλη: Τη γνωριμία μου με τους συγκεκριμένους ανθρώπους! Πρόκειται για πολύ ιδιαίτερες και δυνατές προσωπικότητες. Όσον αφορά στο αμιγώς κινησιολογικό κομμάτι, η ιδιαιτερότητα των ανθρώπων αυτών με έβαλε στη διαδικασία να αναζητήσω νέους και διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης τεχνικών στοιχείων που ίσως θεωρούσα δεδομένα. Αν υποθέσει κανείς ότι ένα από τα βασικά στοιχεία που μελετάει ένας χορευτής/δασκάλος/χορογράφος είναι το πώς λειτουργεί το ανθρώπινο σώμα και τι κίνηση μπορεί να παράξει, η επαφή με σώματα τέτοιας ηλικίας είναι εξαιρετικά χρήσιμη και συμπληρώνει την εικόνα που οι επαγγελματίες του χορού έχουμε μάθει να βλέπουμε από τη μία μόνο πλευρά.

 


info:  21, 22, 23 Μαρτίου 2014 | Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών, (μικρή σκηνή), Λ. Συγγρού 107-109, Αθήνα ( μετρό Συγγρού Φιξ) | Ώρα έναρξης: 20:00 | Εισιτήρια: 12 €. Για ηλεκτρονική αγορά εισιτηρίων κλικ εδώ Για τηλεφωνική αγορά:  Tηλ.: 210 900 5 800 Δε-Κυρ: 9:00-21:00 |




 

Δέσποινα ΨΑΛΛΗ