Η Λενιώ Κακλέα συζητά για το deux∙l

dsc_4628-marc-dommage-web-b--2

Η χορογράφος και χορεύτρια Λενιώ Κακλέα και ο Τάσος Κουκουτάς αναλυτής χορού, άνοιξαν μια ενδιαφέρουσα κουβέντα γύρω από την παράσταση deux∙l (χορογραφία Lucinda Childs, ερμηνεία Λενιώ Κακλέα) που παρουσιάστηκε τον Φλεβάρη στη Στέγη. Ιδού το πιο ουσιαστικό απόσπασμά της:


Τάσος Κουκουτάς: Αναζητώντας στο διαδίκτυο τις αλχημικές καταβολές του αριθμού 2 συνάντησα έκπληκτος την εξής προσέγγιση: το 2 στην αριθμολογία αντιπροσωπεύει τη θηλυκή ενέργεια! Επίσης, την πυθαγόρεια, θεοσοφικού περιεχομένου ρήση: το δύο είναι η κατάσταση της ατέλειας στην οποία υποπέφτει η ύπαρξη όταν αποχωρίζεται τη μονάδα. Τελικά, μεταξύ Λενιώς και Λουσίντα, μπόρεσε να βρεθεί εκείνο το αλχημικό κράμα στο οποίο η δυάδα να υπερτερεί της μονάδας;

Λενιώ Κακλέα: H συνάντηση με τη Lucinda Childs ήταν ιδιαίτερα δυναμική. Μου προσέφερε εργαλεία σύνθεσης υλικών και με απελευθέρωσε από πολλές ενοχλητικές ανασφάλειες όσον αφορά στη χρήση κινητικού λεξιλογίου (μην ξεχνάς ότι σπούδασα στο γαλλικό χώρο, την περίοδο που η χρήση κίνησης ήταν ενοχοποιημένη από πολλούς χορογράφους ως μέσον παραγωγής "θεάματος").
Η βαθύτητα της ματιάς της Lucinda αλλά και η πρακτικότητα με την οποία αντιμετωπίζει κάθε λεπτομέρεια στη διαδικασία της δημιουργίας ήταν μεγάλα μαθήματα για μένα. Το deux•l κινησιολογικά δεν θυμίζει διακριτά άλλα έργα της. Συμπεραίνω λοιπόν ότι παρήγαμε τελικά κάποιου είδους αλχημεία...
 

Τάσος Κουκουτάς: Στην πρώτη σκηνή του έργου το στόμα εκλαμβάνεται και ως αιδοίο – θα μπορούσαμε να πούμε ότι επιχειρείται από τη μεριά σας μια ανάγνωση γύρω από το θέμα της γένεσης του λόγου; Της γλώσσας της κίνησης;

Λενιώ Κακλέα: Νομίζω ότι παίζουμε με την εξής μεταφορά: «η γλώσσα ιδωμένη ως το σώμα της σκέψης» κι επομένως μια ανάγνωση του γυναικείου σώματος και της εικονογραφίας του σε κίνηση. Η δομή της μουσικής του Ryoji Ikeda και το σκηνικό καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό τη γραμμή έρευνας, η χορογραφία κλήθηκε να δημιουργήσει σχέση μεταξύ τους (σε αντίθεση με έργα του Merce Cunningham για παράδειγμα). Η επαναληπτικότητα των μουσικών μοτίβων και η αναφορά που κάνει το σκηνικό στο υγρό στοιχείο (παραπέμπει ίσως σε καταρράκτη) δημιούργησαν την επιθυμία να παίξουμε αντίστοιχα με την αναπαράσταση, συνεχή μεταμόρφωση και κινητική επεξεργασία συμβόλων της γυναικείας ταυτότητας, femme fontaine, femme sirene...


Τάσος Κουκουτάς: Αν δεν κάνω λάθος και στο arranged by date σε απασχόλησε η ασύνειδη οργάνωση της γλώσσας και ο τρόπος που αυτή διαμορφώνει μια μήτρα συμβόλων. Μήπως τελικά το (μερικώς) ασαφές της έννοιας των λέξεων ταιριάζει και στην περίπτωση της κίνησης – ως ένα αναπόφευκτο γενικό χαρακτηριστικό κάθε κίνησης, όσο επακριβώς και αν ορίζεται;

Λενιώ Κακλέα: Η δουλειά στο στούντιο απαιτεί συνεχή διαπραγμάτευση με τις κινητικές μου συνήθειες, τον καθρέφτη ή την κάμερα (τον έλεγχο δηλαδή) άλλες φορές τη μνήμη και προφανώς το ασυνείδητο. Υπάρχουν φορές που αναπόφευκτα δε καταλαβαίνω ένα μέρος αυτού που παράγω, ευτυχώς... Σε αμέσως επόμενο στάδιο ξεκινά η επεξεργασία της ασάφειας, όπως λες, και η προσπάθεια εκφοράς λόγου. Δεν ξέρω πόσο πιο ασαφής είναι η κίνηση από το λόγο. Δημιουργεί και φόβο κι αίσθημα ελευθερίας και άρα είναι σίγουρα θεμιτή.


Τάσος Κουκουτάς Έχω την εντύπωση ότι το «ανατολικό ταμπεραμέντο» στο οποίο αναφέρεσαι διαπερνά τη δουλειά σου και με τον εξής τρόπο: τα έργα σου παραμένουν ως συστήματα ανοιχτά έως ότου αφομοιώσουν τις εμπειρίες και τα δεδομένα που θα συμβάλλουν στην τελική εκδοχή τους. Πιστεύεις ή επιθυμείς να υπάρξει αυτή η προοπτική στο συγκεκριμένο έργο (deux•l);

Λενιώ Κακλέα: Αναφέρεσαι πολύ σωστά στην έννοια της εκδοχής. Το deux•l επρόκειτο για ανάθεση και είχαμε πολύ περιορισμένο χρόνο προετοιμασίας. Ως εκ τούτου κάθε ευκαιρία παρουσίασης του είναι μια νέα συνάντηση με τη Lucinda και τα υλικά της παράστασης. Η δομή του έργου παραμένει σταθερή, αλλά η εμπειρία της κίνησης από μεριάς μου εμβαθύνεται κι επομένως βελτιώνεται το τελικό αποτέλεσμα του έργου. Στη σημερινή οικονομία της παρουσίασης σύγχρονου χορού, τα έργα δεν κινδυνεύουν από τη φθορά της επανάληψης... Σήμερα οι νέοι καλλιτέχνες αντιμετωπίζουν πρωτόγνωρες δυσκολίες: εξαιρετικά μειωμένο χρόνο έρευνας σε συνδυασμό με μεγάλες απαιτήσεις εμπορευσιμότητας του έργου. Αυτός ο συνδυασμός σκοτώνει τον πειραματισμό και πολλαπλασιάζει την κυκλοφορία έργων ως προϊόντων, φτιαγμένων αβίαστα και βιαστικά. Αντιστέκομαι με τον τρόπο μου ξανά-δουλεύοντας τα έργα με κάθε ευκαιρία.


Τάσος Κουκουτάς: Από την προτεινόμενη εικονογραφία στο συγκεκριμένο έργο (βλ. Loie Fuller) ποιές θεωρείς τις ισχυρότερες αναφορές σου; Ποια ίχνη δημιουργών διακρίνει κανείς στη δουλειά σου; Υπάρχουν σταθερές αναφορές ή μεταβάλλονται ανάλογα με τις περιστάσεις, την ιδέα και την αισθητική σου;

Λενιώ Κακλέα: Η αναφορά στην Loie Fuller ήταν αναπόφευκτη... Από τις αρχές του εικοστού αιώνα μεγαλύτερη αναφορά μου είναι ομολογουμένως η Duncan για την ακούραστη προσπάθειά της να συνδέσει την σωματική άσκηση με το πνεύμα, να απομακρυνθεί από τον αθλητισμό και να διατυπώσει την τέχνη ως πρακτική άμεσα συνδεδεμένη με τη ζωή. Οι αναφορές μου είναι πολλές και όντως διαφέρουν από έργο σε έργο. Θα αναφέρω αυτές που είναι εμφανείς στο arranged by date: Yvonne Reiner, Claudia Triozzi, Maurizio Lazzarato, Donna Haraway, Beatriz Preciado.


Τάσος Κουκουτάς: Σε χαρακτηρίζει ένα αρκετά ερευνητικό πνεύμα – όχι μόνο κινητικά αλλά και εννοιολογικά. Υπάρχουν για σένα θέματα ταμπού με τα οποία όταν καταπιάνεται η τέχνη φαντάζει ότι η πραγματικότητα την υπερβαίνει, με αποτέλεσμα τα ίδια τα έργα να υστερούν σε σχέση με αυτό που θέλουν να θίξουν;

Λενιώ Κακλέα: Νομίζω ότι το χρήμα και η πορνογραφία είναι θέματα που αντιστέκονται στην προσπάθειά μας να τα αναπαραστήσουμε. Ίσως αυτό τα καθιστά ταμπού.

Τάσος ΚΟΥΚΟΥΤΑΣ