Γιώτα Πεκλάρη & Coetani: το φλαμένκο στην πιο ανατρεπτική του μορφή

yiota-peklari_-02-yiannis-tourlidis_

Η Γιώτα Πεκλάρη είναι η εμπνεύστρια και η καλλιτεχνική διευθύντρια του Coetáni Φεστιβάλ Πειραματικού Φλαμένκο, μιας διοργάνωσης που έρχεται να προτείνει κάτι διαφορετικό στο ελληνικό κοινό: να το μυήσει στην πειραματική μορφή του φλαμένκο, ή με άλλα λόγια στην εξελικτική του πορεία. Το 2ο Coetáni --όπως άλλωστε και η περσινή διοργάνωση--, δεν απευθύνεται μόνο στο κοινό που αγαπά το φλαμένκο, αλλά που παρακολουθεί και ενδιαφέρεται γενικότερα για το χορό και τη μουσική, αφού οι περισσότεροι καλεσμένοι καλλιτέχνες παντρεύουν τη γλώσσα του φλαμένκο, με πολλά άλλα στοιχεία των παραστατικών τεχνών.

Χορεύτρια και χορογράφος η ίδια, πειραματίζεται διαρκώς με τα όρια της τέχνης του φλαμένκο εδώ και χρόνια. Εχει παρουσιάσει έργα της στα οποία αναμιγνύει στοιχεία του φλαμένκο με άλλες φόρμες.
 

Τι είναι το Coetáni Φεστιβάλ Πειραματικού Φλαμένκο; Τι να περιμένει να δει το κοινό;

Το φλαμένκο έχει αποκτήσει με τα χρόνια μια στερεοτυπική μορφή. Χρησιμοποιήθηκε ως εθνικιστικό σύμβολο από τη δικτατορία του Φράνκο και ταυτίστηκε με μία πολύ συγκεκριμένη εικόνα και ήχο. Η πραγματική του ουσία όμως είναι η ελευθερία στην έκφραση, η προσωπική αναζήτηση, ο πειραματισμός και η πολυσυλλεκτικότητα και αυτά ακριβώς τα στοιχεία προωθεί το φεστιβάλ Coetani, προβάλλοντας τη δουλειά καλλιτεχνών που οδηγούν τις νέες τάσεις στο χώρο του φλαμένκο, ερχόμενοι συχνά σε ρήξη με το κυρίαρχο ρεύμα.
Περιλαμβάνει  παραστάσεις, προβολές, συναυλίες, ανοιχτές παρουσιάσεις, ομιλίες και ένα πλήρες εκπαιδευτικό πρόγραμμα που αποτελείται από πρακτικά και θεωρητικά εργαστήρια. Το κοινό έρχεται σε επαφή με τη δουλειά διακεκριμένων καλλιτεχνών, οι οποίοι χρησιμοποιούν το φλαμένκο ως σημείο εκκίνησης στη διαδικασία ανάπτυξης της προσωπικής τους γλώσσας και συμμετέχει ενεργά στις δραστηριότητές μας αποκτώντας ολοκληρωμένη εικόνα για την τρέχουσα καλλιτεχνική σκηνή.
 

Τι σημαίνει για την Αθήνα της πολιτιστικής / καλλιτεχνικής πτώσης η διοργάνωση ενός Φεστιβάλ Πειραματικού Φλαμένκο;

Το πειραματικό φλαμένκο κερδίζει διαρκώς όλο και περισσότερο χώρο στα διεθνή φεστιβάλ χορού. Προτείνει μια καινούργια πολύ ενδιαφέρουσα κινησιολογία, η οποία χρησιμοποιεί στοιχεία σύγχρονου χορού και η οποία προσθέτει την ηχητική διάσταση στη σκηνική μορφή του σώματος. Αυτή η χρήση του σώματος δίνει πολλές νέες δυνατότητες και πιστεύω πως μπορεί να εμπνεύσει και τους έλληνες δημιουργούς. 
Επίσης, το φεστιβάλ Coetáni λειτουργεί ως σημείο συνάντησης για καλλιτέχνες, ανερχόμενους ερμηνευτές, μαθητές και κοινό από όλο τον κόσμο, που ενδιαφέρονται για τον πειραματισμό, δημιουργώντας ένα νέο διεθνές καλλιτεχνικό δίκτυο. Στην 1η του έκδοση φιλοξενήσαμε 10 καλλιτέχνες από 4 χώρες του κόσμου και στη φετινή του 2η έκδοση, φιλοξενούμε  32 καλλιτέχνες από 10 χώρες του κόσμου!
 

Έχει δημιουργηθεί μια σημαντική πειραματική σκηνή που κινείται με άξονα το παραδοσιακό φλαμένκο στοχεύοντας τη δημιουργία μιας νέας χορευτικής γλώσσας. Θα μπορούσε αυτή η πειραματική σκηνή να αποτελέσει ‘σχολή’;

Αποτελεί ήδη σχολή στο εξωτερικό και ελπίζω και στην Ελλάδα σύντομα. Τα μεγάλα φεστιβάλ φλαμένκο στην Ισπανία και σε άλλες χώρες του κόσμου, δίνουν μεγάλο κομμάτι του προγραμματισμού τους στην πειραματική σκηνή, όχι μόνο μέσα από τις παραστάσεις τους, αλλά διοργανώνοντας ερευνητικά / δημιουργικά σεμινάρια και δράσεις. Συμμετείχα η ίδια στο φεστιβάλ φλαμένκο του tanzhaus.nrw τον περασμένο Μάρτιο στο Ντίσελντορφ, διδάσκοντας φλαμένκο πάνω σε ελληνική παραδοσιακή μουσική και παρουσιάζοντας το ερευνητικό σεμινάριο Visualizing Sound. Στην Ελλάδα η κοινότητα του φλαμένκο είναι μεγάλη, ενεργή και συμπεριλαμβάνει εξαιρετικούς καλλιτέχνες. Ακόμη όμως είναι διστακτικοί σε σχέση με τον πειραματισμό.  


Μακροπρόθεσμα, ο πειραματισμός στην τέχνη του φλαμένκο μπορεί να απειλήσει τον παραδοσιακό του χαρακτήρα; Ή αντίθετα μπορεί να κάνει το φλαμένκο πιο κατανοητό στις νεώτερες γενιές, αφού τις φέρνει σε επαφή και με πιο εξοικειωμένα για αυτές στοιχεία;

Το φλαμένκο υπήρξε από τη γέννησή του μια avant-garde τέχνη η οποία διαμορφώθηκε συλλέγοντας και απορροφώντας σε διαρκή συνομιλία με το παρόν, στοιχεία από πολλά είδη και ιδιώματα. Λίγο να ανατρέξουμε στην ιστορία του, θα δούμε πως πολλές εκφράσεις του που θεωρούνται τώρα παραδοσιακές, υπήρξαν ανατρεπτικές και καθόλου αποδεκτές από την εποχή τους.  Οι παραδόσεις συχνά κακοποιούνται και χρησιμοποιούνται για να καλλιεργήσουν φοβίες αλλοτρίωσης στην πιθανή εισχώρηση ξένων στοιχείων.

Το φεστιβάλ θέλει να υποστηρίξει και να προβάλει αυτή τη δυναμική, να απενεργοποιήσει τυχόν περιοριστικούς μηχανισμούς αποβολής του διαφορετικού, να υποστηρίξει τη γνησιότητα του καλλιτέχνη και να ανατρέψει στεγανά και στερεότυπα.  Η έλλειψη πειραματισμού απειλεί τις παραδοσιακές τέχνες. Ό,τι παύει να αναπνέει και να επαναπροσδιορίζεται, χάνει τη ζωντάνια του, μπαίνει στο μουσείο και σταδιακά εξαφανίζεται.
 

Για το κοινό που δεν έχει ειδική γνώση του φλαμένκο, ποια είναι τα «σημεία-κλειδιά» που χρειάζεται να του δώσουμε για μια σωστή ανάγνωση των παραστάσεων; Για να μπορεί να διαχωρίσει το παραδοσιακό από το πειραματικό.

Η πρώτη έκφραση του φλαμένκο ήταν το τραγούδι. Η κιθάρα και ο χορός ήρθαν να το συμπληρώσουν και όλα μαζί να μετουσιωθούν σε αυτή τη δυναμική τριαδικότητα.  Όταν μιλάμε για παραδοσιακό φλαμένκο, η δραματουργία μας είναι ήδη δοσμένη μέσα από τους στίχους και το ύφος του τραγουδιού το οποίο εκφράζει μια συλλογική μνήμη που διαμορφώθηκε κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες.

Ο πειραματισμός ξεκινά από το γεγονός πως το φλαμένκο αντιμετωπίζεται ως σημείο εκκίνησης για τη δημιουργία μιας σύγχρονης γλώσσας με την οποία μπορούμε να εκφραστούμε σε ενεστώτα χρόνο. Η θεματική των έργων είναι επιλογή των καλλιτεχνών, οι οποίοι είτε αποδομούν την παραδοσιακή φόρμα για να εξυπηρετήσουν την ανάπτυξη της ιδέας τους και την ανασυνθέτουν σύμφωνα με το δικό τους κριτήριο, είτε τη διατηρούν αυτούσια και την αναμειγνύουν με άλλα είδη.
 


info: PLAYGROUND for the Arts, Βουτσαρά 6, Βοτανικός (μετρό Κεραμεικός), τηλ.: 210 854 48 36 | Διαβάστε περισσότερα για το Φεστιβάλ εδώ


 

φωτο © Γιάννης Τουρλίδης
 

Δέσποινα ΨΑΛΛΗ