Κωνσταντίνος Ρήγος - "Επιστροφή στην arte povera"

contentsegment_jpg-web

Η παρακάτω συνέντευξη του Κ. Ρήγου στο dancepress.gr

πρωτοδημοσιεύθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2010,

με αφορμή τον Καρυοθραύστη*.

 

Δε μασάει τα λόγια του ως γνωστόν, διατηρεί πάντα την αυθεντικότητά του και δεν αποπνέει καμιά αγωνία για την «εικόνα» του. Ο ποπ Κωνσταντίνος Ρήγος με αφορμή το νέο του έργο Καρυοθραύστης, κουβεντιάζει για θέματα αισθητικής, για το χορογραφικό του παρελθόν και παρόν, για την ανυπαρξία προστασίας της χορευτικής τέχνης στην Ελλάδα, για την επιστροφή του σε μικρές παραγωγές. Ανταπαντά με αυτογνωσία στα βέλη που δέχεται τα τελευταία χρόνια περί στροφής του προς το κατεστημένο και δίνει μιαν άλλη διάσταση σε μομφές περί αλλαγής της χορογραφικής και κινησιολογικής πορείας της Οκτάνα.

Επιστροφή στην Arte Povera

Αποφάσισα να κάνω τον Καρυοθραύστη με όλες τις δύσκολες συνθήκες που υπάρχουν πια σήμερα στο σύγχρονο χορό με τα λιγότερα δυνατά έξοδα, «φτωχικό», να μην έχει καμία αίσθηση γκλαμουριάς. Είναι και μια πολιτική κίνηση... Προσπάθησα να αφήσω έξω ό,τι δεν χρειάζεται και να ασχοληθώ με τη μουσική και την ουσία του έργου και κυρίως με το έμψυχο υλικό. Ήταν ουσιαστικά μια απόφαση περισσότερο ανάγκης, από τη στιγμή που έτσι κι αλλιώς αυτές τις παραστάσεις, τις συντηρώ μόνος μου. Έχοντας δημιουργήσει μια γκάμα μεγάλων παραγωγών, στο ΚΘΒΕ, τη Μνήμη των Κύκνων, τον Ταξιδιώτη του Χειμώνα, την Ιεροτελεστία της Άνοιξης, ή στο Εθνικό, το Bossa Nova και τον Τιτανικό, επιστρέφω εφέτος με έργα πιο μικρά, όπως ήταν το Dressed Undressed που έκανα στο Γκάζι με δύο χορευτές, ή τώρα ο Καρυοθραύστης που έχει πέντε χορευτές, πάλι σε αυτή τη λογική της arte povera.

Το χθες και το σήμερα

Δε θυμάμαι καν πως ήταν η δουλειά μου παλαιότερα. Το 2000 έκανα στο θέατρο Θησείο, την Τρελή Ευτυχία. Νομίζω πως και στη δομή της παράστασης και στο ύφος υπάρχει μια «εκλεκτική συγγένεια» με τον Καρυοθραύστη, που θα μπορούσε να είναι μια συνέχεια εκείνου του έργου. Ουσιαστικά από την Τρελή Ευτυχία και μετά, ξεκίνησα να δουλεύω με τους αυτοσχεδιασμούς των χορευτών, με ιδεολογήματα, με φόρμες, με εικαστικές και συναισθηματικές καταστάσεις πιο προσωπικές των χορευτών και φτιαγμένες από αυτούς, χωρίς πολλά σκηνικά στοιχεία και κοστούμια και με αυτό τον τρόπο συνεχίζω να δουλεύω και τώρα. Πριν την Τρελή Ευτυχία είναι μια περίοδος που έχω κάνει πιο conceptual έργα, με την έννοια ότι ήταν έργα φτιαγμένα από μένα για τους χορευτές. Σε εκείνη την περίοδο υπάρχουν πράγματα που αγαπώ και αναπολώ πολύ, όπως οι 5 εποχές έργο virtuosité, ο Ορφέας έργο ατμόσφαιρας.
Και σχετικά με τη χορευτική virtuosité, η κινησιολογία είναι κάτι που με ενδιαφέρει μόνο όταν θέλω να τη χρησιμοποιήσω… να κάνω δηλαδή τους χορευτές μου να χορεύουν! Είναι καθαρά θέμα επιλογής.

Από το περιθώριο στο mainstream και αντίστροφα

Η τέχνη του χορού ξεκίνησε στην Ελλάδα από μια φτωχική κατάσταση, όπου όλα ήταν home made. Και μετά περάσαμε σε μια περίοδο τόσο εγώ, όσο και κάποιοι άλλοι δημιουργοί που τα κάναμε όλα «γκράντε». Με τις επιλογές μου, αισθάνομαι ότι μου αρέσει να κάνω «γκράντε» πράγματα, αλλά ταυτόχρονα δε ξεχνάω ποτέ το χώρο από τον οποίο προέρχομαι που είναι περισσότερο περιθωριακός, γιατί και ως άνθρωπος και ως καλλιτέχνης έτσι αισθάνομαι. Παρότι έχω λειτουργήσει πολύ και στο mainstream και ως χορογράφος και ως σκηνοθέτης με τις διάφορες άλλες δραστηριότητές μου, μου αρέσει να μπορώ να διχάζομαι ανάμεσα στους δύο χώρους και να λειτουργώ διαφορετικά όταν κάνω τον Καρυοθραύστη με πέντε χορευτές και διαφορετικά όταν δουλεύω για τον Μαζωνάκη σε μια μεγάλη μουσική σκηνή.

Περί έργων Τέχνης

Τέχνη μπορεί να γίνει είτε σε μεγάλη, είτε σε μικρή παραγωγή. Στην Ιστορία υπάρχουν έργα τέχνης που έχουν στοιχίσει πάρα πολλά χρήματα και άλλα έργα τέχνης που δεν έχουν στοιχίσει τίποτα. Δεν μπορώ να πω λοιπόν, ότι κάτι που είναι μια τεράστια παραγωγή δεν είναι έργο τέχνης, ενώ μια μικρή παραγωγή είναι έργο τέχνης. Γιατί τότε, κάθε βλακεία που γίνεται σε περιθωριακό θέατρο βαφτίζεται και τέχνη; Δεν είναι έτσι! Η τέχνη έχει να κάνει καθαρά με το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, με την ποιότητα του έργου, με τη φιλοσοφία που θέλει να εκφράσει ο καλλιτέχνης, με τη σκέψη, την ιδεολογία. Αν καταφέρεις να παράγεις ένα έργο τέχνης, το παράγεις οπουδήποτε, είτε διαθέτεις 1 δις, είτε 1 ευρώ.

Η θεματολογία που επανέρχεται

Η θεματολογία μου είναι η ίδια από τη στιγμή που ξεκίνησα και είναι αυτή που πρέπει να "διαβάζει" κανείς πάντα σε μένα. Υπάρχουν θέματα που με απασχολούν έτσι και αλλιώς. Είναι ο χώρος, είναι η σχέση με τους χορευτές και την κίνηση, είναι το ντυμένο και το γυμνό και η σχέση μου με τη μουσική. Θέλω σε τακτά χρονικά διαστήματα να έρχομαι αντιμέτωπος με ένα οργανωμένο μουσικό έργο. Στον Καρυοθραύστη έχω κρατήσει σχεδόν όλο το έργο. Δεν έχω κάνει διασκευές, επειδή εδώ ο ίδιος ο χώρος είναι μια «διασκευή», όλη η παράσταση είναι μια διασκευή, δεν ήθελα να διασκευάσω και τη μουσική.

Το γυμνό πάντα παρόν

Το ντυμένο και το γυμνό σώμα, η γελοιότητα του γυμνού, ή του ντυμένου, η trash αισθητική στα κοστούμια και η trash αισθητική στο γυμνό σώμα. Όλο αυτό, το no-beauty είναι κάτι που με ενδιαφέρει. Στον Καρυοθραύστη υπάρχει μια σκηνή που η Κλάρα φαντασιώνεται ότι τη φιλάει ο Καρυοθραύστης, είναι δηλαδή μια ερωτική σκηνή μαζί του, που αυτή είναι γυμνή..

Προγνωστικά για το χορό στην Ελλάδα

Ποιο χορό; Δεν υπάρχει χορός στην Ελλάδα. Δε θέλω να γίνομαι και κακός… Αντιθέτως, υπάρχουν εξαιρετικοί χορευτές. Τα τελευταία 10 χρόνια βγαίνουν αγόρια, κορίτσια καταπληκτικά τα οποία δυστυχώς χάνονται δουλεύοντας ως δάσκαλοι, ή στα μαγαζιά της νύχτας, ή κάνοντας χίλιες άλλες δυό δουλειές για να ζήσουν, αντί να συνεχίζουν να εκπαιδεύουν το σώμα τους και να χορεύουν. Που να χορέψουν; Μιλάμε για μια καταραμένη συνθήκη αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα. Όταν ο χορευτής δεν πληρώνεται, για ποια τέχνη μιλάμε; Παραστάσεις γίνονται από καθαρή διάθεση δημιουργίας. Δεν υπάρχει καν μια ομάδα ρεπερτορίου. Η ομάδα της ΕΛΣ παρουσιάζει έργο μια στα τόσα. Δεν υπάρχει ένα εθνικό σύγχρονο μπαλέτο. Όταν ξεκινήσαμε εμείς, δώσαμε ένα βήμα για να φτάσει ο χορός εκεί που έφτασε. Για μας τότε ήταν πιο δύσκολο να χορέψουμε. Τώρα ο χορός έχει περάσει στο συλλογικό DNA. Σήμερα υπάρχουν χορευτές που έχουν δει πως χορεύαμε εμείς πριν. Ασφαλώς και υπάρχει μια ανάγκη να δημιουργηθούν οι συνθήκες για να υπάρξει Χορός στην Ελλάδα, αλλά αυτό συμπίπτει τώρα με τη διάλυση του Κράτους.

Πολιτικά μηνύματα μέσα από την Τέχνη

Δε ξέρω καν τι σημαίνει πολιτικό μήνυμα. Το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να χρησιμοποιήσεις το χορό για να σατυρίσεις κοινωνικές καταστάσεις. Ο χορός είναι μια τέχνη που από τη στιγμή που δεν έχει το λόγο, είναι δύσκολο να μιλήσεις για πολιτική, μόνο και μόνο μέσα από τη σύνθεση. Άρα μιλάμε για κάτι δύσκολο να διαβαστεί άμεσα ως πολιτικό. Μπορεί όμως να το σχεδιάσεις με σύμβολα, όπως όταν έκανα στους Ελεύθερους Πολιορκημένους εκείνη τη σκηνή με τις μάσκες των πολιτικών σε 30 χορευτές που αρχίζουν σιγά σιγά να ξεβρακώνονται και να δείχνουν ότι οι πολιτικοί είναι γυμνοί. Ε, εντάξει δεν έχω να πω κάτι παραπάνω! Έχω πει το μάξιμουμ που θέλω να εκφράσω για την πολιτική.

Εκτονώνοντας την αισθητική μου

Ουσιαστικά μέσα από αυτό το χώρο (περιοδικά, φωτογραφίσεις, βιντεοκλίπ, σκηνοθεσία), βρήκα ένα τρόπο να εκτονώσω την αισθητική μου και να την αφαιρέσω από το καλλιτεχνικό μου έργο του χορού. Γιατί όταν έχεις απωθημένο να κάνεις άλλα πράγματα, για παράδειγμα να δω να ανυψώνονται σκάλες, να ανεβαίνουν γερανοί, πρέπει αυτά να τα φορτώσω σε έργα που τα αντέχουν. Όταν όλη αυτή την κουλτούρα μπορώ να την εκτονώσω στις μεγάλες σκηνές, ή στα βιντεοκλίπ, τότε είμαι απελευθερωμένος στο χορό να δημιουργήσω όποια άλλη εικόνα θέλω. Αυτό για μένα ήταν τεράστιο κέρδος, μπορώ να ζήσω πολύ καλύτερα τώρα από πριν και να επενδύω στο χορό. Αυτή η στροφή μου να κάνω φωτογραφία, video art, video clips, συμπλήρωσε το πάζλ όσων χρειαζόμουν για ολοκληρώσω τη συνολική μου εικόνα, για να αισθάνομαι εγώ πιο ασφαλής, ότι κάνω πράγματα που θέλω. Γιατί ακόμη και στο χώρο της showbiz δεν συνεργάζομαι με κάποιον αν δεν το επιθυμώ.

 

* Η πρώτη εκδοχή τη χορογραφίας παρουσιάστηκε το Νοέμβριο του 2010 στο «Θησείον, ένα θέατρο για τις τέχνες»
 


info: Θέατρο REX, Πανεπιστημίου 48, Αθήνα, τηλ.: 2103305074, 2103301881 | Ημέρες παράστασης: 15-16, 22-23, 29-30 Δεκεμβρίου 2014 | Ώρα : 21.30 | Πληροφορίες – κρατήσεις: 211-8000080. Εισιτήρια: 15€, φοιτητικά /ανέργων: 10€. Προπώληση: Eκδοτήρια Θεάτρου REX


 

Δέσποινα ΨΑΛΛΗ