Χριστιάνα Στεφάνου - «Ο έλληνας είναι δεμένος με τη Λυρική»

stefanou-ch-web-gallery

Είναι η διευθύντρια του μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, εδώ και λίγους μήνες. Από αυτή τη νέα της θέση, η Χριστιάνα Στεφάνου μιλά για τους στόχους και τις σκέψεις της, για το μέλλον του μπαλέτου στη χώρα μας, για τους Έλληνες, που πιστεύει ότι είναι «συναισθηματικά συνδεδεμένοι με τη Λυρική Σκηνή». Δυναμική παρουσία, λόγος συγκροτημένος, μια φυσική ευγένεια και ένας αέρας αισιοδοξίας και θετικότητας συνθέτουν την εικόνα της. Στο βιογραφικό της, εκτός από χορεύτρια για πολλά χρόνια στο Μπαλέτο της Εθνικής Όπερας του Μονάχου, υπογραμμίζουμε μεταξύ άλλων και συνεργασίες της με ονόματα διάσημων χορογράφων, όπως οι John Neumeier, Angelin Preljocaj, Mats Ek, William Forsythe, Maurice Béjart, Twyla Tharp, Ohad Naharin, Jiri Kylian, Lucinda Childs κ.ά.

Αυτόνομο Μπαλέτο της Ε.Λ.Σ. ;

Γνωρίζω το Μπαλέτο της Ε.Λ.Σ τα τελευταία 10 χρόνια από τη θέση της καθηγήτριας. Το πολύ θετικό με την Ε.Λ.Σ. είναι, ότι έχει τους μηχανισμούς της και τα διάφορα τμήματά της λειτουργούν και παρέχουν σωστές υπηρεσίες. Δε λέω ότι όλα είναι τέλεια, αλλά είναι ένας οργανισμός ζωντανός, αποτελεσματικός, τα σκηνικά, τα κουστούμια, οι πρεμιέρες, είναι όλα στην ώρα τους. Το Μπαλέτο της Ε.Λ.Σ βέβαια, δεν είναι αποσπασμένο μέλος της Λυρικής. Δεν υφίσταται δηλαδή από μόνο του. Δυστυχώς, γιατί όσο περισσότερο αυτονομείται ένα σώμα, τόσο πιο ευέλικτο μπορεί να γίνει. Ξεκίνησε με τη συμμετοχή των χορευτών στις όπερες και εξελίχθηκε σε αυτό που είναι σήμερα. Τα καταξιωμένα μπαλέτα στο εξωτερικό, συνήθως είναι αποσπασμένοι τομείς μέσα στον ίδιο οργανισμό, αλλά έχουν το δικό τους budget και τη δική τους καλλιτεχνική αυτονομία. Αυτό που παρέλαβα ήταν ένα μπαλέτο με καλή ανάπτυξη και εξέλιξη. Η ομάδα έχει κάνει βήματα προς τα εμπρός, ακόμη και με τις αλλαγές διεύθυνσης και με τη διαδικασία αλλαγής ρεπερτορίου.

Το όραμα και οι στόχοι

Ο στόχος είναι ένας και κύριος. Για να μπορέσουμε να γίνουμε ανταγωνιστικότεροι και να εξελιχθούμε περισσότερο, πρέπει να έχουμε πρότυπά μας τις καλύτερες ομάδες του εξωτερικού. Το όραμα είναι να φθάσουμε αυτό το Μπαλέτο σε τέτοιο επίπεδο, που να μην έχει να ζηλέψει τίποτα από τις καταξιωμένες ομάδες μπαλέτου των μεγάλων πόλεων της Ευρώπης και του κόσμου. Πρέπει κάποια στιγμή να μπούμε στη διαδικασία να θέσουμε τις βάσεις, είτε αυτό λέγεται Ακαδημία Χορού, είτε ένας στόχος προς ένα καλύτερο επίπεδο τεχνικό, χορευτικό, καλλιτεχνικό, ώστε να μπορούμε να βγούμε στην Ευρώπη με ένα ρεπερτόριο και πέρα του Ζορμπά. Για μένα θα έχει επιτευχθεί ο στόχος, αν μας καλέσουν στην Ευρώπη να χορέψουμε ένα έργο κλασικού ρεπερτορίου. Και αυτό είναι κάτι που θέλει πολύ δουλειά, καλό προγραμματισμό..

Η υποδομή και η δωρεάν εκπαίδευση

Οι προσλαμβάνουσες για το κοινό από τη Λυρική εξελίσσονται διαρκώς, η υποδομή είναι που χωλαίνει! Αν κάποιος στοχεύσει για το μέλλον, πρέπει να βάλει το μαχαίρι βαθιά, εκεί που ξεκινάει ο έλληνας μαθητής μπαλέτο. Από εκεί και πέρα, ο έλληνας χορευτής που θα βγαίνει από την Ελληνική Ακαδημία, όταν δεν θα έχει να ζηλέψει κάτι από τον αντίστοιχο της Ακαδημίας των Μπολσόι για παράδειγμα, τότε θα έχουμε κάνει το πρώτο μεγάλο βήμα.
Υπάρχει σίγουρα και ο οικονομικός παράγοντας, κατά πόσο θα ενδιαφερθεί και το Κράτος να δώσει περισσότερα εφόδια – εχέγγυα για το Μπαλέτο, για το χορό γενικότερα. Να δώσει βάρος στην εκπαίδευση και στη δωρεάν παιδεία. Αν υπάρχουν ταλέντα, να τους δοθεί η ευκαιρία να σπουδάσουν και να εξελιχθούν. ΄Αρα το μήνυμα ως αναφορά τις βάσεις είναι, να δημιουργηθούν σε περισσότερα σημεία της Ελλάδας σχολεία, που να στοχεύουν στη πλήρη κατάρτιση και την εξέλιξη ενός χορευτή από τη μικρή ηλικία ως την επαγγελματική του ολοκλήρωση, όπου η φοίτηση να είναι δωρεάν και το αποτέλεσμα συγκεκριμένο. Οι σπουδές των χορευτών μας δεν είναι ανταγωνιστικές αυτή τη στιγμή με τις αντίστοιχες του εξωτερικού. Από την Ακαδημία των Μπολσόι βγαίνουν κάθε χρόνο 10 -15 έτοιμοι χορευτές για να χορέψουν εκεί που εκείνοι θα επιλέξουν !
Ούτε έχουμε φθάσει στο επίπεδο, που ξένοι μαθητές να έρχονται να σπουδάζουν στα δικά μας τα σχολειά, που να μπορούν οι έλληνες μαθητές να πηγαίνουν να χορεύουν κατά εκατοντάδες στο εξωτερικό. 

Το ρεπερτόριο, οι νέες ιδέες

Η Βασίλισσα του χιονιού είναι έργο νεοκλασικό που απευθύνεται και σε παιδιά, ο Δον Κιχώτης (που θα παρουσιαστεί τον Μάρτιο) είναι κλασικό έργο, μετά κάνουμε μια βουτιά με την Πειραματική Σκηνή και το καλοκαίρι στο Ηρώδειο με κάτι εντελώς διαφορετικό. Θεωρώ, ότι εν μέρει έχουμε αγγίξει τη βεντάλια του ρεπερτορίου που σκεφτόμαστε. Η καινοτομία είναι, ότι εφέτος στον προγραμματισμό μας έχουμε πολλά διαφορετικά στυλ χορού. Είναι και μια ιδιαίτερα δύσκολη χρονιά… Από την επόμενη σαιζόν θα μπορέσω να δείξω καλύτερα το έργο μου. Επίσης, σε επίπεδο παραγωγής έχουμε έναν  Πρόεδρο που έχει και μια πολύ καλή ταυτότητα marketing director. Οι ιδέες που του παρουσιάζεις είναι συζητήσιμες και εξελίξιμες μαζί του. Μπορεί να μας δείτε να τραγουδάμε σε κάποιο ορφανοτροφείο τα Χριστούγεννα, να ξεκινά η παράσταση από το φουαγιέ, με χάπενιγκς….

Ο κλασικός χορός με φρέσκια ματιά

Υπάρχει μια παρεξηγημένη σχέση του κλασικού με το αναχρονιστικό, γιατί η λέξη κλασικό μπορεί να κρύβει και έναν αναχρονισμό. Ο κλασικός χορός είναι η κύρια ρίζα του χορού γενικότερα. Γιατί να κάνουμε παραστάσεις κλασικού χορού; Θεωρώ ότι δεν υπάρχει τίποτα πιο διαχρονικό από την κλασική μουσική, τον κλασικό χορό, την κλασική ζωγραφική. Αυτά τα έργα για να έχουν επιβιώσει και να αναβιώνουν μέσα στα χρόνια και σημαντικά είναι, αλλά και ουσιαστικά για την κουλτούρα των ανθρώπων που τους εμπνέει η τέχνη μας. Βέβαια, αν θέλει κανείς να δώσει και μια φρέσκια ματιά στα κλασικά έργα, η τάση είναι να αναβιώνουμε τα κλασικά έργα με καινούργιες σκηνοθετικές απόψεις, κάτι που γίνεται πολύ και στην όπερα. Μπορεί να έχουν περισσότερα ψυχολογικά, ή θεατρικά στοιχεία. Μπορεί να εστιάσεις τώρα σε ένα διαφορετικό χαρακτήρα από αυτόν που εστίασαν πριν 100 χρόνια. Την επόμενη σαιζόν, αν όλα πάνε καλά, θα δούμε τέτοια έργα που θα έχουν διαφορετική σκηνοθετική άποψη πάνω σε κλασικά έργα.

Με όπλο την αισιοδοξία

Ακόμη και σε μια εποχή που κυριαρχεί η απαισιοδοξία, εγώ θα ήθελα να παραμείνουμε αισιόδοξοι σε αυτά που λέμε, σε αυτά που γράφουμε, λίγο πιο ονειροπόλοι. Αν αποφασίσουμε ότι τίποτα δεν πάει, η Ελλάδα δεν πάει, η Τέχνη δεν πάει, τότε τα κλείνουμε όλα και πέφτουμε σε κατάθλιψη.. Οφείλουμε να δίνουμε μηνύματα αισιοδοξίας, ανάπτυξης, οράματος. Στη ζωή μου ήθελα πάντα με τα πράγματα που κάνω, να νοιώθω ολοκληρωμένη και εδώ, αν δε μπορώ να είμαι αισιόδοξη… απλά θα αποχωρήσω.
Σαν άτομο του χώρου, ή σαν απλός θεατής, ή σα νοικοκυρά θα απαιτούσα από τη μοναδική Όπερα της Ελλάδας να συνεχίσει να μου παρέχει αυτού του είδους το θέαμα, είτε λέγεται σύγχρονος, είτε λέγεται κλασικός χορός. Έχουμε μεγάλη αποστολή γιατί δυστυχώς δεν υπάρχουν άλλες ομάδες στην Ελλάδα και γιατί θα μου άρεσε πολύ να υπάρχουν και να λειτουργούν ανταγωνιστικά, ώστε να δημιουργείται και η πρόκληση για ένα χορευτή που δε νοιώθει πια καλά σε μια ομάδα, να μπορεί να πάει σε μιαν άλλη. 

Δουλεύοντας με τους κορυφαίους

Δεν είναι μόνο η εμπειρία που αποκομίζεις, δουλεύοντας με σπουδαίους χορογράφους. Είναι και η γνώση και τα διδάγματα και το πάθος που σου μεταδίδουν. Μπορεί να σε χαρακτηρίσουν απόλυτα στην καλλιτεχνική σου πορεία. Οι συναναστροφές αυτές με έκαναν επίσης να καταλάβω, ότι όσο πιο σπουδαίος είναι ένας άνθρωπος, τόσο πιο απλός είναι. Και βλέπεις αυτή την απλότητα δουλεύοντας με τον Forsythe ή τον Mats Ek. Πιστεύω πάρα πολύ στις συνθήκες του περιβάλλοντος. Μόνο μέσα από ένα υγιές περιβάλλον γνώσης, αγάπης και ενδιαφέροντος μπορούμε να έχουμε αποτέλεσμα. Στη θητεία μου ως διευθύντρια, θα ήθελα πολύ να μεταφέρω στην ομάδα μου αυτό το περιβάλλον που εγώ έζησα ως χορεύτρια, ένα περιβάλλον βαθιάς γνώσης, δημιουργίας, από σοφούς, άξιους και παθιασμένους με το αντικείμενό τους ανθρώπους.


 

Δέσποινα Ψάλλη