Γιάννης Μανταφούνης – «Η επαφή με το κοινό είναι συνεργασία»

_dsc1157-2---antigrafo-web-2

Δεν αποκαλεί Τέχνη μόνο το Χορό, αλλά και τη Φιλοσοφία και την Αυτογνωσία. Ένας από τους στόχους του είναι, να μπορεί να υλοποιεί όσα λέει και όσα φαντάζεται. Φέρει το ταλαντούχο γονίδιο που κληρονόμησε από τους χορευτές και χορογράφους γονείς του, αλλά το αξιοποιεί χαράσσοντας τη δική του καλλιτεχνική πορεία, όπου ο χορός ξεπερνά και τα όρια της τέχνης και το σώμα γίνεται όργανο αυτογνωσίας. Έχει έντονες φιλοσοφικές ανησυχίες, θεωρεί, μεταξύ άλλων, ως κορυφαία χορογραφία το πρώτο έργο του Jerôme Bel « nom donné par l’auteur » (1994) και αναφέρει την Alice Bailey, ως μια από τις προσωπικότητες που τον έχουν βαθιά επηρεάσει. Διευκρινίζει ότι… βαριέται εύκολα τα κουτσομπολιά και τις κουβέντες, που έχεις πει τα πάντα και στην ουσία τίποτα. Στο βιογραφικό του βρίσκουμε να έχει ήδη χορέψει στα 30 του, με το Göteborg Ballet, το Nederlands Dans Theater και την The Forsythe Company. Μοιράζεται το χρόνο του ανάμεσα στην Ελλάδα και το εξωτερικό δημιουργώντας για τις ομάδες Lemurius και P.A.D των οποίων είναι ιδρυτικό μέλος.

Αφορμή της κουβέντας μας στάθηκε η «Υπερπαραγωγή», η πρόσφατη δουλειά που συν-δημιούργησε με την Κατερίνα Σκιαδά και το Νίκο Δραγώνα, επίσης μέλη της ομάδας Lemurius

Οι καθοριστικές στιγμές 

Είναι πολλές. Η πρώτη ήταν να φύγω για σπουδές στο Παρίσι, μετά να μπω στην ομάδα του Forsythe και μετά… να αποχωρήσω από την ομάδα του Forsythe! Πήρα την απόφαση να κάνω χορό στα 13 μου και ξεκίνησα ένα χρόνο αργότερα. Οι γονείς μου με υποστήριξαν, αλλά δεν είναι ότι αρχίζεις χορό γιατί αυτό κάνουν και οι γονείς σου. Είναι ότι αυτό γνωρίζεις καλά. Στην αρχή τα παράτησα δύο φορές. Ήθελα να ξέρω ότι αν ξανανιώσω την ανάγκη να επανέλθω, θα είναι η δική μου ανάγκη. Την τρίτη φορά ήρθαν και οι προτάσεις. Η ευκολία που είχα, ήταν ότι επειδή κάποια πράγματα τα ζούσα καθημερινά, μπορούσα να ξεκινήσω από ένα άλλο επίπεδο, όχι τεχνικό, αλλά αντίληψης. Κάποια πράγματα, τα είχα ήδη εμπεδώσει. Αν έχεις ακούσει στο σπίτι χιλιάδες φορές, ότι αυτή η κίνηση έτσι γίνεται, όταν πας να την κάνεις, την έχεις ήδη καταγράψει.

Ομάδα Lemurius

Lemurius είναι αυτό το ζωάκι στη Μαδαγασκάρη που χρησιμοποιεί την ουρά του σαν πέμπτο πόδι. Lemurius όμως σημαίνει και κάτι άλλο. Την περίοδο που έπρεπε να βρούμε όνομα για την ομάδα, διαβάζαμε κάτι φιλοσοφικά. Στην ανθρωπότητα έχουν υπάρξει τρείς περίοδοι και η Λεμούρια είναι 1η περίοδος, η αρχή του συναισθηματικού κόσμου. Και επειδή ήταν καινούργια ομάδα, την ονομάσαμε έτσι. Σε αυτή την ομάδα δεν προσκαλούμε εμείς κάποιον να έρθει για να συνεργαστεί μαζί μας, ούτε βάζουμε όρια. Είναι περίεργο, λίγο μεταφυσικό, τελικά έρχονται αυτοί που «πρέπει να έρθουν», αυτοί που είναι πραγματικά έτοιμοι να δουλέψουν μαζί μας.

Η εμπειρία στην Ιαπωνία

Εκτός από τον Forsythe, ένας δάσκαλος που με ενέπνευσε πολύ είναι ο Akira Hino, δάσκαλος της πολεμικής τέχνης budo. Tον γνώρισα ως προσκεκλημένο για σεμινάρια από τον Forsythe. Έμεινα μαζί του στην Ιαπωνία 2½ μήνες, σε ένα χωριό κοντά στην Οσάκα. Ήταν κάτι εξωπραγματικό. Την Ιαπωνία, την ήξερα από περιοδείες, αλλά με οργανωμένες καταστάσεις. Ήμουν καθημερινά μόνος μου σε ένα στούντιο για πολλές ώρες, χωρίς να μου λέει κανείς τίποτα. Εκεί καταλαβαίνεις ότι πρέπει να τα κάνεις όλα μόνος σου. Δεν υπάρχει φόρμα, άσκηση. Είναι μόνο αντίληψη πραγμάτων. Είναι ασκήσεις που επεκτείνουν τις αισθήσεις σου. Αυτό με βοήθησε πολύ στη δουλειά μου. Ο Akira Hino δουλεύει πολύ με την επικοινωνία. Καταλαβαίνει και διαβάζει μέσα σου που θα πας, γιατί το σώμα τα λέει όλα. Σε μαθαίνει να διαβάζεις τι λέει το σώμα του άλλου. Μετά δε χρειάζεται τεχνική, αλλά πως θα επεκτείνεις όλες αυτές τις αισθήσεις και τις δυνατότητες χωρίς να τις ερμηνεύεις, για να μπορείς να είσαι καθαρός. Γιατί αυτό είναι ουσιαστικά στις πολεμικές τέχνες, να μην ερμηνεύεις τίποτα..

Η ελληνική πραγματικότητα

Δύσκολη ! Είμαι θετικός άνθρωπος και κάποια στιγμή δεν έβλεπα την πραγματικότητα γύρω μου, αλλά τώρα κάτι άλλαξε και για μένα και θα αλλάζει όλο και περισσότερο. Σε κάποιες χώρες υπάρχει ένα περιβάλλον που μπορεί να σε βοηθήσει να υλοποιήσεις πράγματα μαζί με άλλους ανθρώπους. Μια ιδέα όμως υλοποιείται πολύ πιο γρήγορα στο εξωτερικό, γιατί υπάρχει η υποδομή. Αν εσύ δουλεύεις σκληρά, κάποια στιγμή κάποιος θα σε ψαρέψει. Ενώ εδώ, εσύ θα πρέπει συνέχεια να ψαρεύεις… Βέβαια δεν είναι τυχαίο αυτό που συμβαίνει στο εξωτερικό, γιατί εκεί οι άνθρωποι είναι διατεθειμένοι να περάσουν πολύ πιο δύσκολα για να φτάσουν το στόχο τους. Εδώ ο έλληνας δε δέχεται εύκολα να περάσει μέσα από τη δυσκολία. Εκεί το έχουν αποδεχτεί. Εδώ όχι, για αυτό περνάμε τώρα την κρίση που περνάμε. Δεν μπορείς να μεταλλαχθείς, ή να αλλάξεις αν δεν περάσεις δύσκολα. Γιατί αυτό θα πει, ότι θέλεις να κρατήσεις και το παρελθόν και να προχωρήσεις και στο μέλλον. Δε γίνεται, έτσι μένεις στάσιμος. Στο εξωτερικό είσαι διαρκώς μόνος σου. Ο κόσμος έξω δεν μοιράζεται με τον ίδιο τρόπο τα πράγματα. Και κόσμο να έχεις γύρω σου, η επικοινωνία είναι διαφορετική.

Ο διάλογος με το κοινό

Είναι αυταπάτη τρελή να θεωρείς ότι είσαι μόνος σου επί σκηνής. Η στιγμή που θα βγεις στη σκηνή είναι συνεργασία με το κοινό. Γιατί το «γκέλ» που υπάρχει με το κοινό, μπορεί να σου αλλάξει όλα τα δεδομένα. Δίνεις εσύ μια πληροφορία και σου επιστρέφεται κάτι. Αυτό μπορεί να σε ταράξει, να σε βοηθήσει, να σε μετακινήσει. Καμιά φορά το νοιώθεις το κοινό σου, άλλοτε όχι. Πάντως, πάντα κάτι νοιώθεις. Αν ο άλλος κοιμάται, το νοιώθεις. Στην Ιαπωνία το κοινό σε βοηθάει. Είναι τόσο συγκεντρωμένο, που δεν χρειάζεται να συγκεντρωθείς εσύ. Στην Ελλάδα πρέπει να συγκεντρωθείς πάρα πολύ, γιατί ο άλλος μπαίνει στην αίθουσα και ακόμη δεν έχει σβήσει το κινητό του. Στη Γερμανία το κοινό είναι συγκεντρωμένο και θέλει να καταλάβει τι έχεις κάνει. Ενώ στη Γαλλία το κοινό μπορεί να είναι συγκεντρωμένο, αλλά θέλει να του αποδείξεις τι θέλεις να πεις. Ο Ελβετός κοιμάται όρθιος και αν τον αγγίξεις, καλώς, αλλιώς μπορεί να συνεχίσει να κοιμάται. Αλλά οι Ελβετοί είναι ανοιχτοί. Το πιο απόν κοινό είναι οι Ολλανδοί. Δεν υπάρχουν…

Ο φτερωτός Έρωτας στην Τελετή Έναρξης των Ολυμπιακών 2004

Πως ήταν να πετάω; Α, αυτό ήταν ωραίο.. Υπήρχε όμως πολύς κόσμος. Για παράδειγμα, εκεί το κοινό δεν το ένοιωθες. Ήταν για μένα κάτι απροσδιόριστο. Εκεί κατάλαβα τη διαφορά, τι είναι πολιτισμός και τι είναι τέχνη και ότι δεν έχουν καμιά σχέση. Η Τελετή ΄Εναρξης των Ολυμπιακών της Αθήνας ήταν ένα πολιτιστικό γεγονός. Μια ολόκληρη κοινωνία μπορούσε να αναγνωρίσει αυτά που έβλεπε. Πράγμα πολύ θετικό. Στην Τέχνη προσπαθούμε όμως για το αντίθετο. Να σπρώξουμε δηλαδή το αναγνωρίσιμο για να βρούμε το καινούργιο και να πάμε παραπέρα. Η Τέχνη προσπαθεί να κάνει σεισμό, ώστε να βρούμε από κάπου αλλού να πιαστούμε που δεν το γνωρίζουμε ακόμη, για να έχουμε μια εξέλιξη. Ο Πολιτισμός είναι κάτι που το αναγνωρίζεις ως οικείο, σε βολεύει κάπως. Η Τέχνη έρχεται να ξεβολέψει τον Πολιτισμό. Άρα ένα πολιτιστικό γεγονός δεν είναι ένα καλλιτεχνικό γεγονός, δεν μπορεί να είναι. Η Τέχνη μπορεί να απευθύνεται στον Πολιτισμό, αλλά δεν πάει μαζί του. Δηλαδή, το ότι έχουμε Υπουργείο Πολιτισμού είναι ό,τι χειρότερο. Θα έπρεπε καλύτερα να έχουμε Υπουργείο Τέχνης.

 

infoΠΟΥ : Κινητήρας Στούντιο, Ερεχθείου 22, Ακρόπολη, τηλ: +302109248328 │ ΩΡΑ : 21:00 και στις 30/12 διπλή παράσταση 21:00 και 22:30 │ ΕΙΣΙΤΗΡΙΟ : 10 €

 

Δέσποινα Ψάλλη