Vladimir Vasiliev - Ένας θρύλος του μπαλέτου στην ΕΛΣ

vladimir-vasiliev-web

Συγκαταλέγεται ανάμεσα στους καλύτερους χορευτές στον κόσμο. Αν η Δύση είχε την ευκαιρία να τον κάνει σταρ, χωρίς αμφιβολία θα του έδινε μια θέση δίπλα στον Baryshnikov και τον Nureyev. Ο Vladimir Vasiliev, σήμερα 71 ετών, παρέμεινε όμως και δημιούργησε στη Ρωσία, χόρεψε ως πρώτος χορευτής για 30 χρόνια στο Μπαλέτο Bolshoi, έγινε διευθυντής και χορογράφος του, παντρεύτηκε την κορυφαία μπαλαρίνα Ekaterina Maximova, ταξίδεψε στις σκηνές του κόσμου χορεύοντας ως τα πενήντα του και βραβεύθηκε όσο κανείς άλλος στο χώρο του. Είναι ο πρώτος χορευτής που τιμήθηκε με το Χρυσό Μετάλλιο Καλύτερου Χορευτή στον κόσμο (1959).
Μια ισχυρή, αλλά αθόρυβη και ευγενική προσωπικότητα, ένας αυθεντικός καλλιτέχνης ο Vladimir Vasiliev βρίσκεται αυτή την περίοδο στην Ελλάδα ως επίσημος καλεσμένος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής για να χορογραφήσει το μπαλέτο Δον Κιχώτης.

Είναι η πρώτη σας φορά στην Ελλάδα ;

 Όχι, έχω χορέψει Ίκαρο στο Ηρώδειο πριν 30 χρόνια περίπου σε χορογραφία και παραγωγή δική μου. Έχω επισκεφθεί και την Σαντορίνη ως μέλος αποστολής του Ρωσικού Κρατικού Μουσείου Καλών Τεχνών σε επίσημη επίσκεψή μας.

Γνωρίζω πως δεν σας αρέσει να μιλάτε πολύ για Χορό.

Πράγματι ! Αν και όλη μου τη ζωή την έχω περάσει χορεύοντας… Η τέχνη μου είναι «σιωπηρή» και ό,τι έχω να εκφράσω από τον εαυτό μου, το εκφράζω πάνω στη σκηνή. Οι άνθρωποι του χορού γύρω μου μιλούν συνέχεια και μόνο για μπαλέτο και αυτό κάποια στιγμή γίνεται κουραστικό. Εμένα η ζωή μου αυτή τη στιγμή δεν είναι μόνο το μπαλέτο.

Δεν σκεφθήκατε ποτέ να εγκαταλείψετε τη Ρωσία για να δουλέψετε κάπου στην Ευρώπη ή στις ΗΠΑ ;

 Έχω ταξιδέψει πάρα πολύ στον κόσμο, αλλά σπίτι μου παραμένει η Ρωσία. Δεν πέρασε ποτέ από το μυαλό μου να ζήσω κάπου αλλού..

Οι περιπτώσεις  των Baryshnikov και Nureyev ;

Εκείνοι αντιμετώπισαν διαφορετικές συνθήκες. Δεν τους δινόταν η άδεια να λειτουργήσουν ελεύθερα. Τους είχαν «βάλει στο μάτι» και δεν είχαν άλλη επιλογή. Εγώ δεν ήρθα ποτέ σε αυτό το δίλλημα. Μου δόθηκαν πολύ περισσότερες ελευθερίες από το Κράτος, ίσως επειδή ήμασταν ζευγάρι με την Ekaterina Maximova. Το Κράτος ήταν πολύ υπερήφανο για την απήχηση που είχαμε ως χορευτικό ντουέτο και νομίζω πως ήξεραν ότι δεν θα εγκαταλείπαμε ποτέ τη χώρα. Μάλλον οι κατάσκοποι που δούλευαν τότε στα Bolshoi γνώριζαν ότι δεν είχαμε ποτέ κάτι τέτοιο στα σχέδια μας. Για τον Nureyev ήταν πολύ διαφορετικά τα πράγματα. Εκείνος δεν είχε πολλούς φίλους στη Ρωσία, ούτε πολλές διασυνδέσεις και πάντα σκεφτόταν να φύγει. Οι Αρχές το γνώριζαν αυτό άλλωστε.

Είχατε επαφές με τον Baryshnikov και τον Nureyev ;

Με τον Nureyev πρωτοσυναντηθήκαμε όταν ήμασταν πολύ νέοι κατά την διάρκεια των σπουδών μας. Εγώ σπούδαζα στη Μόσχα και ο Nureyev στην Αγία Πετρούπολη, στο Λένινγκραντ. Ήμασταν της ίδιας χορευτικής γενιάς και επικοινωνούσαμε μεταξύ τους. Αργότερα ξανασυναντηθήκαμε στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ και παρακολουθούσαμε πολύ ο ένας τις παραστάσεις του άλλου. Με τον Baryshnikov διατηρούμε τη φιλία μας μέχρι σήμερα και υπάρχει μεγάλη αμοιβαία εκτίμηση μεταξύ μας. Τελευταία συναντηθήκαμε στη Νέα Υόρκη. Το ίδιο και με την Μακάροβα.

Ας φύγουμε προς το παρόν από το χορό. Η ζωγραφική κατέχει μια ιδιαίτερη θέση στη ζωή σας. Ως χόμπι ;

Δεν πρόκειται στην πραγματικότητα για χόμπι. Ξεκίνησα τη ζωγραφική σε πολύ μικρή ηλικία. Οι γονείς μου με είχαν βάλει να διαλέξω αν θα γίνω ζωγράφος, ή χορευτής και ο περίγυρος μου, με ενθάρρυνε περισσότερο να γίνω ζωγράφος. Τελικά πήγα σε σχολείο για μπαλέτο και όταν η δασκάλα ανακοίνωσε στους γονείς μου ότι ήμουν ιδιαίτερα ταλαντούχος συνέχισα τις σπουδές στο Bolshoi choreography school. Ήμουν 9 χρονών τότε. Αργότερα με έστειλαν και σε ειδικό σχολείο για ζωγραφική, αλλά μόνο όταν σταμάτησα να χορεύω στα μέσα της δεκαετίας του ’90 μπόρεσα να ασχοληθώ σοβαρά με αυτή την τέχνη. Σήμερα, η ζωγραφική είναι πλέον για μένα τρόπος ζωής και έχω ήδη κάνει 15 εκθέσεις στη Ρωσία και στο εξωτερικό. Μάλιστα κάποιες παραστάσεις αυτή την περίοδο έχουν δικά μου ζωγραφισμένα σκηνικά, όπως ο Δον Κιχώτης στη Βραζιλία, ο Μάκμπεθ στη Ρωσία, αλλά και τα σκηνικά του Δον Κιχώτη, εδώ στην Εθνική Λυρική Σκηνή.

Ζωγραφίζετε κυρίως λάδι, μικτές τεχνικές και ακουαρέλα. Από πού αντλείτε έμπνευση ;

Κυρίως από τοπία, από τη φύση της Ρωσίας. Όταν ταξιδεύω, εμπνέομαι πολύ και από τους τόπους που επισκέπτομαι. Εδώ στην Αθήνα έχω κάνει αρκετούς πίνακες.

Το σπίτι στη Ryzhevka ;

Το σπίτι αυτό βρίσκεται 500 χλμ βορειοανατολικά της Μόσχας μέσα σε ένα δάσος. Είναι μια πολύ μοναχική τοποθεσία, με τρία μόνο σπίτια και κανένα άλλο σε απόσταση 8 – 10 χλμ. Εκεί κοντά είχε ένα μεγάλο κτήμα ένας σπουδαίος ρώσος ηθοποιός. Τον επισκεφθήκαμε κάποτε, μας άρεσε η τοποθεσία και έτσι το αγοράσαμε. Πηγαίναμε στη Ryzhevka κάθε Αύγουστο για πάρα πολλά χρόνια με την Ekaterina Maximova για απομόνωση και ξεκούραση. Εκεί ζωγράφιζα πολύ.

Γράφετε ποιήματα…

Πέρασα μια περίοδο στη ζωή μου πολύ δύσκολη και ήταν κάτι που βγήκε αυθόρμητα από μέσα μου για να εκφράσω τον εσωτερικό μου πόνο. Πρόκειται για φιλοσοφικές και λυρικές σκέψεις μου γύρω από τη ζωή, σε λόγο ποιητικό. 

Οι καλύτερες αναμνήσεις σας με την Ekaterina Maximova

Περάσαμε όλη μας τη ζωή μαζί. Γνωριζόμασταν από 9 χρονών. Ήμασταν μαζί στην ίδια τάξη στο σχολείο των Boslhoi, μετά μαζί στο θέατρο, στη συνέχεια παντρευτήκαμε. Από τις καλύτερες αναμνήσεις μας, εκτός από τις προσωπικές μας στιγμές είναι αυτές που μοιραζόμασταν πάνω στη σκηνή.

Ποιος ήταν ο καλύτερος ρόλος που ερμηνεύσατε μαζί της;

Ο Δον Κιχώτης. Ήταν και άλλες πολλές οι καλές στιγμές μας πάνω στη σκηνή. Δύσκολο να ξεχωρίσω την καλύτερη. Ο Καρυοθραύστης επίσης ήταν αλησμόνητη εμπειρία. Ο Σπάρτακος, η Ζιζέλ, ο Ρωμαίος και η Ιουλιέτα, τι να πρωτοθυμηθώ.  Ίσως όμως η Κίτρι και ο Μπαζίλ να ήταν η πιο λαμπρή μας στιγμή.

Ποια ήταν η τελευταία σας κοινή σκηνική εμφάνιση;

Στη Ζιζέλ, στην Metropolitan Opera της Νέας Υόρκης, με το American Ballet Theatre το 1990, όταν η Maximova ήταν 51 και εγώ 50 χρονών. Μετά από αυτό η Maximova χόρεψε Σταχτοπούτα και ένα μικρό αριθμό ballets miniatures που χορογράφησα για εκείνη και τα Bolshoi. Αυτό μέχρι το 1994. Στο μεταξύ όμως χορέψαμε αρκετές φορές μαζί και Anyuta , ένα λιγότερο γνωστό μπαλέτο βασισμένο σε μυθιστόρημα του Anton Tchekhov. Η Maximova συνέχισε να χορεύει έως τα 55-56 της και μάλιστα σε πουέντ. Μετά έγινε ballet coach και εγώ διευθυντής των Bolshoi.

Στους χορευτικούς κύκλους στη Ρωσία, τι είναι γνωστό για τον χορό στην Ελλάδα;

Δε γνωρίζουν και πολλά για το χορό στην Ελλάδα. Και για μένα είναι η πρώτη φορά που έρχομαι με επίσημη πρόσκληση σε ελληνικό μπαλέτο και μάλιστα για ένα έργο σαν το Δον Κιχώτη που είναι και ιδιαίτερα περίπλοκο. Πριν έρθω, ενημερώθηκα πρώτα αν η ομάδα θα μπορούσε να το χορέψει. Ο Δον Κιχώτης αποτελεί ένα από τα πιο αγαπημένα μου έργα και είναι μια πρόκληση και για τους χορευτές, γιατί περιλαμβάνονται σε αυτό όλα τα είδη του κλασικού χορού : κάρακτερ, folk dances, δραματικοί ρόλοι. Η ομάδα πρέπει να έχει γνώσεις πάνω σε όλα και το Μπαλέτο της ΕΛΣ όσο παρακολουθώ τις πρόβες, τα καταφέρνει πολύ καλά γιατί διαθέτει το δυναμικό. Είναι ένα έργο για όλα τα γούστα. Όπου και να έχω ταξιδέψει στον κόσμο, δεν έχω δει κοινό που να μην το έχει λατρέψει. Και 100 χρόνια πριν, ήταν από τα αγαπημένα του κοινού. 

Πως βρήκατε το ερμηνευτικό και τεχνικό επίπεδο των χορευτών μας;

Η ομάδα περιλαμβάνει πολύ διαφορετικούς χορευτές, αλλά ανάμεσα σε αυτούς κάποιοι είναι εξαιρετικοί. Για παράδειγμα στο ρόλο του Μπαζίλ που είναι ρόλος τεχνικά πολύ δύσκολος, ο Danilo Zeka πραγματικά είναι σπουδαίος ! Επίσης το corps de ballet, βλέπεις ότι νοιώθουν αυτό που χορεύουν, ειδικά τους folk dances. Το μόνο αρνητικό σημείο είναι, ότι η ομάδα είναι ολιγάριθμη. Για τον Δον Κιχώτη χρειάζονται συνήθως πολλοί χορευτές στη σκηνή.

Κάτι που να σας έκανε εντύπωση από την παραμονή σας στην Αθήνα;

Έλεγα πάντα ότι η πιο αγαπημένη μου πόλη στον κόσμο είναι η Ρώμη. Για πολλά χρόνια που την επισκέπτομαι, κάθε φορά που επιστρέφω εκεί, ανακαλύπτω και κάτι καινούργιο. Αυτη τη φορά στην Αθήνα είχα αυτή την αίσθηση που έχω και στη Ρώμη, γιατί η Αθήνα είναι επίσης μια πόλη με τεράστια ιστορία. Μπορεί να μη παρουσιάζουν ενδιαφέρον όλες οι περιοχές της, αλλά όταν περπατάς γύρω από την Αγορά, στον πεζόδρομο κάτω από την Ακρόπολη, δίπλα στο Νέο Μουσείο νοιώθεις την Ιστορία αυτού του τόπου, χιλιάδες χρόνια πριν. Αλλά έχω και πολύ καλά λόγια να πω για την ελληνική κουζίνα. Μου αρέσουν πολύ οι ελληνικές ταβέρνες με όλες αυτές τις υπέροχες γεύσεις. Αυτό είναι σημαντικό για μένα, γιατί δε βρίσκω σε όλες τις χώρες που επισκέπτομαι τόσο γευστική κουζίνα. Εδώ δοκίμασα όλων των ειδών τις σούπες, από ψάρι, κρέας, λαχανικά, όπως στη Ρωσία όπου τρώμε πολλές σούπες που δεν τις βρίσκεις σχεδόν πουθενά αλλού στην Ευρώπη. 

 

  • Είναι στενός φίλος του Μίκη Θεοδωράκη μετά από τη συνεργασία τους στο μπαλέτο Ζορμπάς που ανέβηκε στην Ιταλία.
  • Η συνεισφορά θεωρήθηκε τεράστια για την εξέλιξη της τεχνικής των μετέπειτα γενιών ανδρών χορευτών.
  • Ο Σπάρτακος ήταν ίσως ο κορυφαίος ρόλος της καριέρας του.
  • Αν και με την Maximova αποτέλεσε το τέλειο χορευτικό ζευγάρι, παρτενέρ του στη σκηνή ήταν και οι κορυφαίες Galina Ulanova, Maya Plisetskaya, Alicia Alonso, Carla Fracci.
  • Από το 1971, ο Vasiliev παράλληλα με τη χορογραφία έχει δουλέψει και ως θεατρικός και κινηματογραφικός σκηνοθέτης.
  • Σήμερα είναι καθηγητής στην Ρώσικη Ακαδημία Παραστατικών Τεχνών.

 

info : Δον Κιχώτης με το Μπαλέτο της Ε.Λ.Σ. 11, 12, 13, 16, 18, 19, 20 Μαρτίου 2011 - ΘΕΑΤΡΟ ΟΛΥΜΠΙΑ, Ακαδημίας 59-61, Αθήνα │ ΩΡΑ : 20.00  │ Προπώληση εισιτηρίων από τα Ταμεία τoυ ΘΕΑΤΡΟΥ ΟΛΥΜΠΙΑ, καθημερινά 9.00–21.00 │Τηλεφωνικές πωλήσεις 210 3662 100,  210 3612 461,  210 3643 725 │Ηλεκτρονική προπώληση www.nationalopera.gr  │ Τιμές εισιτηρίων €50, €45, €40, €30, €25, €20 - παιδικό, φοιτητικό €15 - Ομαδικα εισιτηρια, τηλ. 210 3711 342 │Υπηρεσια συνδρομητων, τηλ. 210 3711 381 και  pr@nationalopera.gr

 

Δέσποινα Ψάλλη