Pilates

Τι είναι η μέθοδος Pilates

Πρόκειται για μια σωματική τεχνική η οποία αρχικά αναπτύχθηκε για θεραπευτικούς λόγους, με κύριο στόχο την αποκατάσταση των προβλημάτων της κινητήριας λειτουργίας. Αργότερα εξελίχθηκε σε έναν ποιοτικό και ολοκληρωμένο τρόπο άσκησης με έμφαση στη βαθειά γνώση της ανθρώπινης φυσιολογίας. Είναι μια τεχνική που συγκεντρώνει διάφορες σωματικές προσεγγίσεις ενεργειακής άσκησης (βασικές αρχές της yoga και άλλων μεθόδων άσκησης που προέρχονται από τις ανατολικές φιλοσοφίες, καθώς και τη δυναμική μεταγενέστερων δυτικών μεθόδων), που αποσκοπούν στη βελτίωση της κίνησης και της κινητικής άνεσης, μέσω μιας βαθύτερης σωματικής αντίληψης και σωματικού ελέγχου.

Η μέθοδος Pilates έχει ευρέως διαδοθεί σε όλο τον κόσμο, εκπροσωπείται από διαφορετικά ρεύματα πρακτικών, είναι ήπια και κατάλληλη σχεδόν για όλους.  

Joseph Hubertus Pilates (1880 – 1967)

Γεννήθηκε το 1880 στο Mönchengladbach, στη Γερμανία. Ήταν ένα ασθματικό παιδί με εύθραυστη υγεία. Έτσι, για να αντιμετωπίσει τα προβλήματά του, ασχολείται από νωρίς με τον αθλητισμό και τις πολεμικές τέχνες και καταφέρνει να χτίσει ένα δυνατό μυϊκά σώμα. Μελετά με πάθος αρχαία ελληνικά κείμενα, που θα τον οδηγήσουν στην κατανόηση της άμεσης σύνδεσης του.. « νους υγιής εν σώματι υγιεί ».

Το 1912, ο Joseph Pilates εγκαθίσταται στην Αγγλία, όπου εργάζεται σαν επαγγελματίας μποξέρ και σαν καθηγητής αυτοάμυνας. Κατά τη διάρκεια του 1ου Παγκοσμίου Πολέμου, κρατείται αιχμάλωτος και έτσι δουλεύει σα νοσοκόμος σε στρατόπεδο. Στο πλαίσιο της δουλειάς του με τους τραυματίες πολέμου, αναπτύσσει μια σειρά σωματικών ασκήσεων. Χρησιμοποιώντας τα κρεβάτια των ασθενών, τους βοηθά να αποκαταστήσουν την κίνησή τους και κυρίως να ενδυναμώσουν τους μύες τους. Με ένα σύστημα κρίκων και ελατηρίων, κρεμασμένων από το σκελετό του κρεβατιού που δημιουργούν αντιστάσεις, καταφέρνει να προσφέρει ιδιαίτερα και πιο γρήγορα αποτελέσματα στην αποκατάσταση των ασθενών του. Αυτό το σύστημα θα τον οδηγήσει αργότερα στη δημιουργία του « Universal Reformer ». 

Μετά τον πόλεμο, ο Pilates γυρνά στο Αμβούργο της Γερμανίας και εξελίσσει με μεγαλύτερη σχολαστικότητα τη μέθοδο και τον εξοπλισμό του. Εκείνη πιθανά την περίοδο γνωρίζει τον Rudolf  Von Laban, ο οποίος τον φέρνει σε επαφή για πρώτη φορά με τον κόσμο του χορού, που θα αποτελέσει αργότερα ένα σημαντικό και γόνιμο πεδίο για να εμβαθύνει και να τελειοποιήσει τις έρευνες του. Το 1926 ο Pilates μετακομίζει στη Νέα Υόρκη και ανοίγει εκεί το δικό του στούντιο. Έχοντας πολύ καλή γνώση του αθλητικού χώρου και της σωματικής υγείας, δικτυώνεται και με το κύκλωμα των χορευτών, που θα ανταποκριθούν πολύ θετικά και θα διαδώσουν τη μέθοδό του. Κατά τη δεκαετία του ‘30 συνεργάζεται στενά με την Ruth Saint Denis και τον Ted Shawn και αργότερα με την Martha Graham, τον Georges Balancine, την Hanya Holm και τον Jerôme Andrews .  

Μετά το θάνατο του το 1967, πολλοί από τους μαθητές και τους βοηθούς του θα ανοίξουν δικά τους στούντιο, άλλοι τηρώντας κατά γράμμα τη μέθοδο και άλλοι πάλι εξελίσσοντας την. Αυτό θα οδηγήσει στη διάδοση της μεθόδου και σε άλλους χώρους πέρα από τον αθλητικό και αυτόν του χορού. Από τη δεκαετία του 1980 η μέθοδος εξαπλώνεται και στον ευρύ πληθυσμό. Το δικό του στούντιο περνά στα χέρια της μαθήτριάς του Romana Kryzanowski.

Ο Pilates δεν θα αφήσει καμία ιδιαίτερη μεθοδολογία για την εκμάθηση και την πρακτική της τεχνικής του. Τα δύο βιβλία του « Your Health » (1934) και « Return to life through contrology » (1945) που γράφει με τον William John Miller, εστιάζουν περισσότερο στη φιλοσοφία του και την οπτική του για την καλή φυσική κατάσταση. Αναφέρεται στην ισορροπία μεταξύ σώματος και νου και προτείνει ένα πρόγραμμα ασκήσεων το οποίο ονομάζει  « contrology ».
Η πρακτική με τα όργανα καταγράφεται μόλις το 1981 στο βιβλίο « The Pilates Method of Physical and Mental Conditioning » των Eisen & Friedman. Λίγα παραμένουν ακόμη και σήμερα τα θεωρητικά κείμενα γύρω από τη μέθοδο, ενώ η μετάδοσή της γίνεται κυρίως προφορικά μέσα από την πρακτική.

Εφαρμογή και ασκήσεις

Η μέθοδος Pilates οργανώνεται κυρίως γύρω από τρεις βασικούς άξονες ασκήσεων που βασίζονται σε ορισμένες θεμελιώδεις αρχές: Χαλάρωση, Συγκέντρωση, Αναπνοή, Ευθυγράμμιση, Συνειδητοποίηση του κέντρου, Έλεγχος, Ακρίβεια, Συνεχής ροή των κινήσεων, Αντοχή, Επανάληψη.

Α : Τις ασκήσεις στο έδαφος που αποτελούν ένα είδος προθέρμανσης. Μέσα από μια σειρά ασκήσεων απομόνωσης των διαφόρων σωματικών σημείων, αλλά και διερευνώντας τις στηρίξεις του, το σώμα « ξυπνά » και αναπτύσσει σιγά-σιγά μια σχέση με τη δύναμη του. Οι ασκήσεις συνοδεύονται συστηματικά με μια δουλειά πάνω στην αναπνοή που αποσκοπεί στην καλύτερη και πιο δυναμική κυκλοφορία του αίματος. Αυτή η διαδικασία είναι έτσι δομημένη, ώστε να διεγείρει μετά από κάποιες συνεδρίες τη σωματική και αισθητήρια μνήμη.

Β: Το κοντάρι χρησιμοποιείται κυρίως σαν αξεσουάρ που δίνει κατευθύνσεις στο σώμα. Κάποιες φορές χρησιμοποιείται σα «μοχλός» κίνησης, δίνοντας την αίσθηση του σημείου εκκίνησης και προέκτασης μέσα στο χώρο.  

Γ: Τα όργανα αποτελούν εκείνο το στάδιο της πρακτικής που εκτυλίσσεται αποκλειστικά σε ατομικές συνεδρίες, υπό την προσοχή ενός πρακτικού που οφείλει πρώτα απ’ όλα να γνωρίζει τις διάφορες παθήσεις του εκπαιδευόμενού του. Υπάρχουν περίπου δέκα όργανα, εκ των οπoίων το πιο ευρέως διαδομένο είναι το « τραπέζι », ή Universal Reformer. Το σώμα τοποθετείται στα όργανα και ο χρήστης καλείται μέσα από διαδικασίες ώθησης και αντίστασης να ελέγξει και να κατευθύνει τα κινητά στοιχεία του οργάνου, που υπόκεινται στην αντιθετική δύναμη των ελατηρίων από τα οποία εξαρτώνται. Κύριος στόχος είναι να αντιληφθεί κανείς τις αλλαγές της βαρύτητας, καθώς και το κέντρο του σώματος του. Το άτομο αρχίζει να κατανοεί τη σχέση του επάνω και του κάτω μέρους του κορμιού, καθώς και τον κατακόρυφο άξονά του. Το σώμα γίνεται αντιληπτό σαν ένα σύνολο του οποίου οι κινήσεις βασίζονται στο συντονισμό και την ομαλή διαδοχή. Για τη σωστή, ή μη εκτέλεση τους, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στους εσωτερικούς μύες και στην αναπνοή. Δίνεται έμφαση στο κέντρο του σώματος που ο Pilates ονομάζει « Power House » και που εντοπίζεται στην κοιλιά, ώστε να αποδεσμεύεται η μέγιστη κινητική ενέργεια και ο εκπαιδευόμενος να κερδίζει το μέγιστο της έκτασης της κίνησης των άκρων του και της ελαστικότητάς τους.     

Αποτελέσματα και οφέλη

• Η μέθοδος έχει θεραπευτικές και προληπτικές ιδιότητες. Βελτιώνει τις οσφυαλγίες, τη σκολίωση, τις αρθρίτιδες και ορισμένες ρευματοπάθειες. Επίσης, δίνει λύσεις σε κάποιες περιπτώσεις διαστρεμμάτων του γονάτου, ή του αστραγάλου.

•  Εξισορροπείται και ενδυναμώνεται το μυϊκό σύστημα, με σκοπό να αποφεύγονται μελλοντικοί τραυματισμοί σε αδύναμα σημεία.

• Κερδίζεται ο έλεγχος του σώματος και κατ’ επέκταση ο έλεγχος στη ζωή μας σε πολλαπλά επίπεδα, χωρίς πίεση και κόπωση.

• Το σώμα αποκτά μια πρωτόγνωρη ισορροπία και αρμονία, ενώ αναπτύσσονται η ελαστικότητα, η ευλυγισία και η δύναμη χωρίς να διογκώνονται οι μύες.

•  Αποκτούμε  σωστή σωματική στάση και  σωστή αναπνοή.

• Αποκτούμε περισσότερη σωματική και πνευματική ενέργεια και ελαττώνουμε το στρες.